4.9.2026 1016

Recognition Before Launch: How Nurshoda Aramova's Research Record Shapes "Hisobchi AI"

Most technology founders build a product first and seek outside validation afterward. Nurshoda Aramova's path has run in something closer to the opposite order: her standing as a published researcher and a recognized contributor to her field was already established before her platform, Hisobchi AI, reached the public. Aramova holds a degree in economics from Karshi State Technical University, with a specialization in sectoral and branch economics, completed in 2025. She subsequently pursued training in computer engineering and information technology, giving her a working command of both economic analysis and software development — a combination that later became the foundation of her project. Her academic output consists of two peer-reviewed articles. The first, "Human Capital and the Brain Drain Question: Education Investment versus Skilled Labor Emigration in Uzbekistan," appeared in the American Journal of Multidisciplinary Bulletin. The second, "Special Economic Zones and Foreign Direct Investment: Evaluating Uzbekistan's Free Economic Zone Model," was published in the Journal of Scientific Research, Modern Views and Innovations. Both examine structural questions in Uzbekistan's economy — how the country retains skilled labor, and how it attracts and manages foreign investment through its free economic zones. Publication was followed by a further step: invitation onto two editorial boards. Aramova serves as an editorial board member of the international scientific journal New Renaissance and of the Journal of Entrepreneurship and Pedagogy. In practice, editorial board membership means evaluating and recommending other researchers' submissions for publication — a role that sits on the assessment side of scholarly work rather than the authorship side, and one typically extended only after a researcher's own output has demonstrated the judgment required to review others'. That professional and scientific record has also drawn formal recognition. The Scientific Academy Research Center named her the winner of the "El-Yurt Faxri" international scientific-practical review competition, held across CIS countries, and separately awarded her the national title "Devotee of One's Profession" ("O'z Kasbining Fidoyisi") — a recognition specifically directed at individuals whose contribution to their field goes beyond what their formal position requires. It is against this backdrop that Hisobchi AI takes shape. The platform is an AI-based accounting and compliance advisor built for Uzbekistan's small and medium-sized businesses, addressing four practical problem areas: guidance on the 1C:Enterprise 8.3 accounting software used by most Uzbek enterprises; core bookkeeping fundamentals for owners without in-house accountants; a continuously updated Tax Code knowledge base paired with a calculator comparing turnover tax against standard and simplified VAT regimes; and labor-law compliance support for businesses hiring their first employee. The system is deliberately not built on open-ended AI reasoning for its highest-stakes output — tax-regime selection is handled by a separate, deterministic calculation engine — and every session closes by directing the user to a licensed accountant or lawyer for final confirmation. The platform is set to launch through Telegram, used daily by roughly 85 percent of Uzbekistan's population, a choice intended to remove the adoption barrier that new standalone applications typically face among small-business users. According to Uzbekistan's State Statistics Committee, the country counted more than 1.2 million active small business entities as of April 2026, generating over half of GDP, while professional accounting services remain concentrated in Tashkent and a small number of regional centers — leaving business owners elsewhere, particularly in regions such as Khorezm, Syrdarya, and Bukhara, with comparatively limited access. Taken together, Aramova's research publications, editorial responsibilities, and competition recognitions form a body of work that existed independently of Hisobchi AI before the platform was conceived. That sequence — credibility established first, application built second — is, in her own account, precisely why she believes the project is positioned to succeed where a purely commercial pitch might not: it rests on a documented track record of analyzing the country's economic structure, not on the platform's promise alone.

27.8.2026 1094

Toshkentdan Pensilvaniyagacha: Xojiakbar Abdusamadov qurilish huquqi va ko‘chmas mulk sohasida xalqaro darajadagi yurist karyerasini qanday shakllantirmoqda?

Uning yo‘li xalqaro ilmiy tanlovlar va konferensiyalardan boshlanib, yetakchi yuridik firmada davom etdi va AQSHning nufuzli universitetlaridan birida ta’lim olish bilan davom etmoqda. Bugungi kunda Xojiakbar Abdusamadov chuqur huquqiy tajriba, xalqaro ta’lim va murakkab qurilish hamda tijorat loyihalari bilan ishlash bo‘yicha amaliy tajribani uyg‘unlashtirgan yangi avlod yuristlarini namoyon etmoqda. Zamonaviy yuridik kasb mutaxassisdan qonunchilikni bilishdan ko‘ra ancha ko‘proq narsani talab qiladi. Xalqaro amaliyot shuni ko‘rsatadiki, muvaffaqiyatli yurist turli huquqiy tizimlarni tahlil qila olish qobiliyatiga, global biznes xususiyatlarini tushunishga va murakkab amaliy vazifalarni hal etish uchun yuridik bilimlarni qo‘llay olishga ega bo‘lishi kerak. Ushbu yangi avlod mutaxassislari vakillaridan biri — yurist, tadqiqotchi va qurilish huquqi hamda ko‘chmas mulk sohasi mutaxassisi Xojiakbar Abdusamadovdir, uning kasbiy yo‘li akademik yutuqlar, xalqaro tajriba va qurilish huquqi hamda ko‘chmas mulk ob’yektlari sohasidagi amaliy ishni birlashtiradi. Uning tarixi — ilm-fan, ta’lim va yuridik amaliyotda izchil rivojlanish yosh mutaxassisga xalqaro darajaga chiqish imkonini qanday berishining namunasidir. Ilk qadamlar: talabalik ilmidan xalqaro e’tirofgacha Xojiakbar Abdusamadovning kasbiy yo‘li 2021-yilda O‘zbekistonning yetakchi yuridik oliygohlaridan biri — Toshkent davlat yuridik universitetiga o‘qishga kirishi bilan boshlandi. O‘qish davomidayoq u universitetning akademik va ijtimoiy hayotida faol ishtirok etdi. U universitet loyihalarida koordinator va volontyor bo‘ldi, ta’lim tizimidagi tashabbuslarda qatnashdi va huquqiy ma’rifat bilan shug‘ullandi. Uning rivojlanishida ilmiy-tadqiqot faoliyati alohida o‘rin egalladi. O‘qish yillari davomida Xojiakbar 12 ta ilmiy maqola muallifi bo‘ldi, xalqaro konferensiya va tanlovlarda ishtirok etib, o‘z tadqiqotlari natijalarini taqdim etdi. Uning akademik yutuqlari orasida: professor Ye.G. Martыnchik nomidagi Xalqaro ilmiy ishlar tanlovining III daraja laureati; «Dunyo mamlakatlarining saylov tizimlari» mavzusidagi IV Xalqaro olimpiada g‘olibi; Qozog‘istondagi D.A. Qonayev nomidagi universitet tomonidan tashkil etilgan xalqaro ilmiy konferensiya g‘olibi. Uning ilmiy qiziqishlari huquqning dolzarb masalalari, xalqaro hamkorlik va zamonaviy yuridik fanning rivojlanishi bilan bog‘liq bo‘ldi. Muhim bosqichlardan biri Rossiyada bo‘lib o‘tgan xalqaro ilmiy konferensiyalarda ma’ruzachi sifatida ishtirok etishi bo‘ldi. 2022-yil 11-noyabrda Xojiakbar Rossiya Federatsiyasi Adliya vazirligining 220 yilligiga bag‘ishlangan "Zamonaviy dunyoda gumanitar bilim: huquqiy, iqtisodiy, tarixiy, lingvistik va falsafiy jihatlar" mavzusidagi XVII Xalqaro ilmiy konferensiyada o‘z tadqiqotini taqdim etdi. 2022-yil 16-noyabrda esa Moskvada xalqaro ilmiy konferensiyaning plenar majlisida u quyidagi mavzudagi tadqiqotni taqdim etdi: «Yuridik masalalar: yuridik matnlarni tarjima qilish va madaniyatlararo muloqot xususiyatlari» — bu tadqiqot yuridik til, huquqiy tarjima va turli huquqiy madaniyatlar o‘zaro ta’sirining xususiyatlariga bag‘ishlangan edi. Xalqaro ta’lim: huquqqa global qarashni shakllantirish Huquqni xalqaro kontekstda o‘rganishga intilish Xojiakbar Abdusamadovning kasbiy rivojlanishidagi asosiy xususiyatlardan biriga aylandi. Toshkent davlat yuridik universitetida o‘qish davomida u akademik almashinuv dasturlarida ishtirok etdi va xorijiy ta’lim muassasalarida huquqni o‘rganish imkoniyatiga ega bo‘ldi. U quyidagi grant dasturlari bo‘yicha tahsil oldi: Rossiya Federatsiyasi Adliya vazirligi huzuridagi Butunrossiya davlat adliya universitetida; Polshadagi Gdansk universitetida huquq va boshqaruv yo‘nalishi bo‘yicha. Xorijiy universitetlarda tahsil olish unga turli huquqiy tizimlarni o‘rganish, turli davlatlarning huquqiy munosabatlarni tartibga solishga bo‘lgan yondashuvlarini taqqoslash va yuridik amaliyotga xalqaro tushunchani shakllantirish imkonini berdi. Toshkent davlat yuridik universitetini a’lo baholarga tamomlagach, u ta’limini AQSHda davom ettirdi — Pensilvaniya shtat universitetining magistratura dasturiga o‘qishga kirdi. Amerika universitetida u qurilish huquqi, ko‘chmas mulk, shartnomaviy tartibga solish va tijorat munosabatlariga e’tiborini qaratdi, anglo-amerika huquqiy tizimi xususiyatlarini va yirik loyihalarni amalga oshirishga xalqaro yondashuvlarni o‘rgandi. Amaliy tajriba: qurilish huquqi sohasida tajriba ortirish Abdusamadov Xojiakbar shuningdek qurilish va ko‘chmas mulk sohasida amaliy tajribasini rivojlantirdi. Uning kasbiy rivojlanishidagi eng muhim bosqichlardan biri 142 mamlakatda 252 ta ofisiga ega bo‘lgan va Legal 500, Chambers & Partners hamda IFLR 1000 kabi yetakchi yuridik reytinglarga kiritilgan xalqaro yuridik firma — PraeLegal da ishlashi bo‘ldi. PraeLegal da u qurilish huquqi va ko‘chmas mulk masalalari bo‘yicha ixtisoslashdi. Real yuridik loyihalar bilan ishlash unga qurilish sohasining xususiyatlarini amaliy tushunish imkonini berdi — shartnomaviy tartibga solish va qurilish ishtirokchilarining o‘zaro hamkorligidan tortib, yirik loyihalardagi huquqiy xatarlarni tahlil qilishgacha. Aynan ushbu tajriba uning kasbiy ixtisoslashuvini shakllantirdi va qurilish huquqi hamda ko‘chmas mulk sohasidagi kelgusi rivojlanish yo‘nalishini belgilab berdi. Xalqaro kasbiy e’tirof Akademik va amaliy faoliyat bilan bir qatorda Xojiakbar Abdusamadov xalqaro kasbiy aloqalarni faol rivojlantirmoqda. U xalqaro yuridik tashkilotlarning a’zosi, jumladan: Chartered Institute of Arbitrators (CIArb); British-Uzbek Law Association; Young International Council for Commercial Arbitration (ICCA); Central Asian-American Bar Association. Ushbu tashkilotlarda ishtirok etish unga xalqaro yuridik hamjamiyatning bir qismi bo‘lish, arbitraj, tijorat nizolari va xalqaro huquqiy standartlar sohasidagi bilimlarini rivojlantirish imkonini beradi. Ilmiy va ijtimoiy faoliyatga qo‘shgan hissasi uchun u «El-yurt faxri» va «Yosh tadqiqotchi» ko‘krak nishonlari bilan taqdirlangan. Sankt-Peterburg xalqaro yuridik forumi: yosh mutaxassislar orasida e’tirof Xojiakbar Abdusamadovning kasbiy rivojlanishidagi muhim bosqichlardan biri huquqning dolzarb masalalarini muhokama qilish uchun yirik xalqaro maydonlardan biri bo‘lgan XII Sankt-Peterburg xalqaro yuridik forumida ishtirok etishi bo‘ldi. Rossiya Federatsiyasi Adliya vazirligi va Roskongress jamg‘armasi tomonidan tashkil etilgan forum an’anaviy ravishda yuridik hamjamiyat, davlat organlari, biznes va akademik muhitning yetakchi vakillarini birlashtiradi. PMYUF-2024 doirasida Xojiakbar yuridik bilimlari va tahliliy qobiliyatining yuqori darajasini namoyish etib, quyidagilarga erishdi: yuridik mavzudagi tanlovda ikkinchi o‘rin; go o‘yini bo‘yicha PMYUF Kubogida uchinchi o‘rin. Ushbu natijalar uning chuqur yuridik bilimlar, strategik tafakkur va keng dunyoqarashni uyg‘unlashtira olish qobiliyatining tasdig‘i bo‘ldi. Kelajak: qurilish huquqi bo‘yicha xalqaro amaliyotni rivojlantirish Bugungi kunda Xojiakbar Abdusamadov qurilish huquqi va ko‘chmas mulk sohasidagi kasbiy tajribasini rivojlantirishda davom etmoqda. Hozirgi vaqtda u Nyu-York shtati advokatlik lisenziyasini olishga tayyorgarlik ko‘rmoqda, shundan so‘ng qurilish huquqi, ko‘chmas mulk va xalqaro tijorat loyihalari sohasidagi yuridik amaliyotini davom ettirishni rejalashtirmoqda. O‘zining kelgusi ishida u butun dunyo bo‘ylab yirik infratuzilma va sanoat ob’yektlarini qurishda qo‘llaniladigan murakkab xalqaro qurilish loyihalarini amalga oshirish modellari bo‘lgan EPC va EPCM shartnomalariga alohida e’tibor qaratishni maqsad qilgan. Uning kasbiy maqsadi — qurilish sohasini chuqur bilish, shartnomaviy huquqning zamonaviy standartlari va murakkab loyihalarni yuritishga dunyoning eng yaxshi yondashuvlarini birlashtiruvchi xalqaro yuridik amaliyotni rivojlantirishdir. Xojiakbar Abdusamadovning tarixi yangi avlod zamonaviy yuristi qanday bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi: ilmiy tafakkur, xalqaro ta’lim va murakkab yuridik vazifalarni hal etish uchun amaliy tajribani uyg‘unlashtiruvchi mutaxassis. Ilk ilmiy tanlovlar va xalqaro konferensiyalardan tortib AQSHda ta’lim olish va xalqaro yuridik standartlar bilan ishlashgacha — uning kasbiy yo‘li bilim, tadqiqot va amaliyot orqali huquqni rivojlantirishga bo‘lgan intilishni namoyon etadi.  

19.6.2026 2296

DUNYO UNIVERSITETLARI TAN OLGAN TALABA

Bugungi kunda huquq sohasi tobora xalqaro tus olyapti. Zamonaviy yuristdan milliy qonunchilikni bilish bilan birga xalqaro standartlarni anglash, turli huquqiy tizimlarni tahlil qila olish va global miqyosda fikrlash talab etilyapti. Shu sababli keng dunyoqarashga ega, ilmiy izlanishlarni amaliy tajriba bilan uyg‘unlashtira oladigan yosh mutaxassislar e’tibor markaziga chiqmoqda. Diyorbek Sattorov shunday izlanuvchan va maqsadli yoshlardan biri.Diyorbek o‘quvchilik davridayoq huquq olimpiadalarida qatnashib, viloyat va respublika bosqichlarida sovrinli o‘rinlarni egalladi. 2020-yilda Toshkent davlat yuridik universitetining Ommaviy huquq fakultetiga yuqori natijalar bilan talaba sifatida qabul qilindi. Huquq sohasini tanlashi uzoq yillardan shakllangan maqsadning davomi edi.2020–2024-yillar uning hayotida faol o‘sish davri bo‘ldi. Talabalik yillarida modul fanlarni yuqori natijalar bilan o‘zlashtirdi, ilmiy izlanishlar olib bordi hamda turli ilmiy maqolalar chop ettirdi. Universitetdagi “TSUL MUN”, “TSUL Court”, “Yuridik klinika” loyihalari va xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyalardagi ishtiroki uning huquqiy tahlil va muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirdi. Shu bilan birga, uch yil davomida Yuridik klinikada volontyor sifatida faoliyat yuritdi. Yuridik firmada ishlab, shartnomalar, huquqiy hujjatlar va sud jarayonlari bilan bog‘liq amaliy tajriba orttirdi.Diyorbek uchinchi kursda “Erasmus+” grantini qo‘lga kiritib, Polshadagi Adam Mickievicz universitetida tahsil oldi. Bu yerda Yevropa huquqi, migratsiya huquqi va korporativ huquq yo‘nalishlarida bilim oldi. Polshada o‘qish unga Yevropa huquqiy tizimini yaqindan o‘rganish va xalqaro tajribani chuqurroq anglash imkoniyatini berdi.Bakalavr bosqichi yakunlanayotgan paytda Diyorbek xorijdagi nufuzli universitetlarga hujjat topshirdi. 2024-yilda AQShdagi Pensilvaniya universiteti tarkibidagi Huquq maktabining magistratura bosqichiga 45 ming dollarlik “merit-based” grant asosida qabul qilindi. Magistratura davrida dunyoning 30 dan ortiq mamlakatidan kelgan talabalar bilan birga tahsil oldi. Bu muhit uning xalqaro huquqiy qarashlarini kengaytirdi va madaniyatlararo muloqot tajribasini boyitdi. O‘qish davomida tijorat huquqi, AQSh konstitutsiyaviy huquqi, fuqarolik huquqi, migratsiya huquqi, intellektual mulk huquqi, shartnomalar huquqi va korporativ huquq yo‘nalishlarini o‘rgandi. Uning akademik natijalarini boshqa nufuzli oliy o‘quv yurtlar ham e’tirof etdi. Diyorbek dunyoning 20 dan ortiq QS Top 100 universitetlaridan qabul takliflari va turli “merit-based” stipendiyalarni qo‘lga kiritdi. Ular orasida Edinburg, Vashington, Manchester va Liverpul universitetlari ham bor.Diyorbek Sattorov kabi yosh mutaxassislar bugungi kunda O‘zbekistonning xalqaro maydondagi intellektual salohiyatini namoyon etmoqda. Ular ilmiy izlanish, amaliy tajriba va global qarashlarni birlashtirib, yangi avlod huquqshunoslari sifatida shakllanib boryapti. Eng muhimi, bu yo‘l uzluksiz rivojlanish, aniq maqsad va izchil mehnat orqali qurilayotganini ko‘rsatmoqda.

3.6.2026 2127

Raqamli davr yuristi

Yoshlar orasida bilim olishni real muammolarga yechim topish vositasi deb biluvchilar va shu yo‘lda izlanishdan to‘xtamayotganlar bor. Bu esa kishini quvontiradi. Ular o‘qish davridayoq sohasining ichiga kirib boradi, kamchiliklarni payqaydi va o‘z hissasini qo‘shishga harakat qiladi. Bunday yoshlarning o‘z yo‘lini biror yo‘nalishda shakllantirib boradi, tadqiqotlar qiladi, yechimlar izlaydi. Nuriddin Xudoyberdiyev ana shunday g‘ayratli yoshlardan biri. U 2023-yili Toshkent davlat yuridik universitetini tamomladi. Talabalik davrida Jinoyat-huquqiy fakulteti talabalari orasida eng yuqori akademik ko‘rsatkichli talabalar qatoriga kirgan edi. Talabalik yillarining eng muhim tashabbuslaridan biri “Zukko yurist” intellektual tanloviga asos solinishi bo‘ldi. Nuriddin bu loyihani hammuassis sifatida tashkil etdi. Ikki yil mobaynida mingdan ortiq yosh ishtirokchi tanlovda qatnashdi. Loyiha talabalar tashabbusi orqali ham katta ko‘lamda ta’sirli harakat yaratish mumkinligini isbotladi. Uning ishlari faqat tashkiliy faoliyat bilan bog‘liq emas. Nuriddinning asosiy ilmiy qiziqishi huquqning texnologiya bilan kesishgan nuqtasida shakllandi. U universitetni “Raqamli kriminalistika va uning kiberjinoyatlarni ochishdagi roli” mavzusidagi bitiruv malakaviy ishini muvaffaqiyatli himoya qilish bilan tugatdi. Bu mavzu Nuriddin uchun tasodifiy tanlov emas, albatta. O‘zbekistonda kiberjinoyatlar sonining ortib borishi va bu jinoyatlarni isbotlashda klassik kriminalistika usullari yetarli emasligi muammosiga qaratilgan dolzarb tadqiqot edi. Bakalavrni tugatgach, Nuriddin o‘z izlanishlarini tag‘in davom ettirdi. 2023-2024-yillarda u Toshkent davlat yuridik universitetining kiber huquq yo‘nalishida magistratura bosqichida tahsil oldi va shu bilan birga Adliya vazirligining Raqamlashtirish boshqarmasida faoliyat yuritdi. Vazirlikdagi qisqa, ammo samarali faoliyati davomida u tizimni raqamlashtirishga doir bir qator loyihalarda ishtirok etib, o‘z hissasini qo‘shdi. Bu davr uning uchun nazariy bilimlarni davlat boshqaruvi amaliyotida sinab ko‘rish imkonini berdi. Magistratura bosqichida u o‘z izlanishlarining natijalarini ilmiy maqolalarda chop etib, soha muammolariga doir takliflarini ilgari surdi. 2024-yil Nuriddin uchun yangi bosqich boshlandi. U dunyo miqyosida Top 100 reytingga kiruvchi AQShdagi Pensilvaniya universitetining Huquq maktabi magistratura bosqichiga nufuzli grant yutib oldi va ta’limni davom ettirdi. Bu yerda uning izlanishlar doirasi yanada kengaydi: O‘zbekiston huquqi va xalqaro huquqning kesishuvi nuqtalari, taqqoslar orqali tadqiqotlar qilish imkoniyatiga ega bo‘ldi. 2025-yilda esa Huquq maktabini yuqori akademik ko‘rsatkichlar bilan tamomladi. Ayni paytda Nuriddin o‘zlashtirgan bilimlarini amaliy faoliyatda sinab ko‘rmoqda. Shu bilan birga O‘zbekistondagi kiberhuquq va raqamli kriminalistika sohasidagi qonunchilikni xalqaro standartlar va rivojlangan mamlakatlar tajribasi  asosida takomillashtirishga o‘z hissasini qo‘shishni maqsad qilgan. Nuriddin Xudoyberdiyev kabi zamonaviy yo‘nalishlarda izlanayotgan yoshlar tobora ko‘paymoqda. Ular bugungi muammolarga aniq yechimlar taklif qilyapti. Eng muhimi, bu yoshlarda bir loyihadan ikkinchisiga, bir bosqichdan keyingisiga olib boradigan izchillik va maqsad bor.  

8.9.2025 3916

Bilim va tashabbus

Bugungi kunda O‘zbekiston yoshlari orasida zamonaviy texnologiyalar va innovatsion tashabbuslar bilan uyg‘unlikda rivojlanayotgan yoshlar safi kengayib bormoqda. Ularning intilishi, bilimga chanqoqligi va tashabbuskorligi mamlakatimizda huquqiy tafakkurni yangi bosqichga olib chiqmoqda. Shunday yoshlar safida o‘zining bilimdonligi, tashabbuskorligi va huquqiy texnologiyalarni targ‘ib etishdagi izlanishlari bilan ajralib turganlardan biri Shohjahon Abdusattorovdir. Shohjahon Toshkent davlat yuridik universitetida o‘qishni boshlaganidan boshlab faqat dars jarayonlari bilan cheklanib qolmadi. U o‘zini tashabbuskor, faol va yangilikka intiluvchi talaba sifatida namoyon etdi. Talabalik davrida uning eng muhim tashabbuslaridan biri “Zukko Yurist” loyihasi bo‘ldi. U asos solgan ushbu tanlov qisqa vaqt ichida universitet doirasidan chiqib, respublika miqyosiga yoyildi. Ikki yil davomida muntazam tashkil etilgan loyihada 10 mingdan ortiq yoshlar ishtirok etdi. Tanlov nafaqat universitetda, balki yuridik litseylar, Temurbeklar maktablari va boshqa ta’lim muassasalarida ham o‘tkazildi. “Zukko Yurist” o‘ziga xosligi bilan alohida e’tibor qozondi. Bu tanlovda huquqiy bilim, mantiqiy tafakkur va badiiy adabiyot uyg‘unlashgan bo‘lib, yosh huquqshunoslar uchun amaliy maktab vazifasini bajardi. Loyiha orqali ko‘plab talabalar huquqiy bilimlarni o‘zlashtirish, mantiqiy mushohada qilish va badiiy asarlardan huquqiy xulosalar chiqarishni o‘rganish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Qahramonimizning universitetdagi faoliyati va yetakchilik qobiliyati 2022-yilda yuksak darajada e’tirof etildi. U talabalarning ilmiy, ijtimoiy va tashabbuskorlikdagi muvaffaqiyatlarini saralovchi “Yil talabasi” tanlovida g‘oliblikni qo‘lga kiritdi. Bu unvon yuridik sohada bilim, tashabbus va ijtimoiy faollikni o‘zida mujassam etgan eng ilg‘or talabalar safini belgilab beruvchi mukofot sifatida qadrlanadi. Shohjahonning intellektual salohiyati talabalikdan tashqari maydonlarda ham o‘z ifodasini topdi. U bir nechta intellektual shoularda qatnashib, g‘oliblikni qo‘lga kiritdi. Bu natija uning keng dunyoqarashi va tezkor fikrlash qobiliyatini ko‘rsatgan kichik, ammo ahamiyatli sinovlardan biri bo‘ldi. 2023-yilda u Toshkent davlat yuridik universitetini a’lo darajada tamomlab, xalqaro miqyosda ham muvaffaqiyat qozondi. Shohjahon dunyoning “Top – 100” oliy ta’lim muassasalari ro‘yxatiga kirgan AQShdagi Pensilvaniya davlat universiteti magistraturasiga 80 foizlik grant asosida qabul qilindi. Bu bosqich uning huquqiy bilimlari xalqaro standartlarda ham o‘z qiymatiga ega ekanini isbotladi. Magistrlik izlanishlarida Shohjahon ilmiy qiziqishini intellektual mulk huquqi va sun’iy intellekt sohalarining kesishgan nuqtasiga qaratdi. Bu yo‘nalish bugungi kunda huquq va texnologiya integratsiyasining eng dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. Shohjahon Abdusattorov o‘z tashabbuslarini nafaqat ta’lim jarayonida, balki huquqiy-innovatsion sohada ham davom ettirdi. U yaratgan Zukkoyurist.uz blogi bugungi kunda huquqiy bilimlarni keng jamoatchilikka yetkazib berayotgan eng faol platformalardan biri sifatida shakllandi. Ushbu sayt orqali intellektual mulk huquqi, sun’iy intellekt va zamonaviy texnologiyalar bilan bog‘liq dolzarb maqolalar e’lon qilinib, yoshlarga hamda huquqshunoslarga bilim manbayi bo‘lib xizmat qilmoqda. Platforma yosh mutaxassislar uchun o‘z ilmiy izlanishlarini chop etish maydonini ham yaratib berayotgani bilan ham ahamiyatli. Uning innovatsion faoliyatidagi yana bir muhim qadam “Zukko AI” sun’iy intellekt chatbotini ishlab chiqishi bo‘ldi. Ushbu tizim O‘zbekiston va AQSh qonunchiligi bo‘yicha foydali ma’lumotlarni interaktiv tarzda taqdim etishga xizmat qiladi. Chatbot foydalanuvchilarga murakkab huquqiy matnlarni sodda va tushunarli shaklda tushuntirib berish orqali huquqiy tafakkurni rivojlantirishga ko‘maklashmoqda. Bu tashabbuslar huquq va texnologiya integratsiyasida yangi ufqlarni ochib beryapti. Hozirda qahramonimiz aynan ushbu ikki sohaga e’tibor qaratib, huquqiy tizimni raqamli yechimlar orqali samarali va ommabop qilish yo‘lida izlanishlar olib bormoqda. Bugungi kunda Shohjahon Abdusattorov talabalik davrida boshlangan tashabbuslarini xalqaro yutuqlar, ilmiy izlanishlar va texnologik loyihalar bilan boyitib kelayotgan yosh yetakchilardan biridir. Uning faoliyati bir narsani yaqqol ko‘rsatadi: bilimga chanqoqlik, qat’iyat va tashabbuskorlik yoshlarni shaxsiy muvaffaqiyat hamda jamiyat taraqqiyoti sari ham yetaklaydi.

6.8.2025 4019

Huquq va texnologiya integratsiyasi

Yoshlar orasida bor bilimini amaliyotga yo‘naltirayotganlar ko‘p. Ulardan ayrimlari biror sohada tajriba orttiribgina qolmay, shu sohaning imkoniyatlarini kengaytirishga harakat qiladi. Ba’zida o‘qish davridanoq o‘z g‘oyalari bilan ajralib turadi, o‘rganishga shunchaki majburiyat emas, ehtiyoj deb qaraydi. Jamshid Turdibekov ana shulardan biri. U 2023-yili Toshkent davlat yuridik universitetini tamomladi. Talabalik davri yutuqlarga boy bo‘ldi: 2022-yilda “Yil talabasi” tanlovida “Yilning eng faol ixtirochi innovatori” nominatsiyasi g‘olibi bo‘ldi. Talabalarning “Technoways” AT marafonida 1-o‘rinni egalladi. Universitetning “Uzbek Journal of Legal Studies” blogpostlar tanlovida ketma-ket ikki yil g‘oliblikni qo‘lga kiritdi. O‘qishdan tashqari vaqtlarida Respublika ijtimoiy-axborot markazi qoshidagi “Istiqbolli avlod” tashkilotida bir necha xalqaro loyiha ustida ishladi. Jumladan, Nemis xalq universitetlari assotsiatsiyasi (DVV) hamda Germaniyaning xalqaro hamkorlik tashkiloti GIZ bilan hamkorlikda olib borilgan dasturlarda loyiha koordinatori sifatida ishtirok etdi. Bu faoliyat yoshlarda huquqiy ong va tafakkurni shakllantirishga xizmat qilgan. Bularning barchasi faqat ijtimoiy yoki akademik faoliyat bilan bog‘liq emas. Jamshid huquqshunoslik bilan birga Python dasturlash tilini ham mustaqil o‘rgandi. U bu ikki soha – huquq va texnologiyani bir-biriga bog‘lashni maqsad qilgan. Universitetda o‘qib yurgan paytida huquq va texnologiyalarni bir-biriga bog‘lash g‘oyasi amaliy shaklga aylana boshladi. Jamshid Turdibekovning bu yo‘nalishdagi ilk tashabbusi “Legal Point” loyihasi edi. Bu oddiy nazariy g‘oya emas, balki real muammoga yechim topish uchun ishlab chiqilgan tizimdir. “Legal Point” telegram platformasida ishga tushirilgan chatbot bo‘lib, foydalanuvchilarga Jinoyat kodeksi asosiy qismining uchinchi bo‘limi doirasidagi savollarga avtomatik javob berishga mo‘ljallangan. Chatbot qonun matnlarini oddiy, tushunarli va tezkor shaklda yetkazish bilan ajralib turgan. Uning asosiy afzalligi inson aralashuvisiz, qonunchilikka asoslangan aniq va tizimli javoblarni taqdim etish edi. “Legal Point” katta auditoriyaga mo‘ljallangan emasdi. Lekin u bu orqali huquqni innovatsion yondashuv bilan ko‘rsatish mumkinligini amalda isbotladi. Jamshid Turdibekov universitetni tamomlagach, o‘z izlanishlarini xorijda davom ettirdi. AQShdagi nufuzli Penn State universitetida magistratura bosqichini tugatdi. Bu yerda u huquqiy texnologiyalar, axborot daxlsizligi va maxfiylik huquqi yo‘nalishida tahsil oldi. O‘qish jarayonida o‘rganganlarini amaliyotda sinab ko‘rishga harakat qildi. “Legal Point” bilan boshlangan tajriba endi yangi bosqichga o‘tdi. Magistrlik o‘qishi davomida Jamshid “LEX-E” deb nomlangan chatbot loyihasini ishlab chiqdi. Bu tizim huquqiy axborotni oddiy odamlarga tushunarli shaklda taqdim etishga tayanadi. Loyiha g‘oyasi “International Association of Privacy Professionals” (IAPP) tashkil etgan maxsus sertifikatlash kursi CIPP/US yo‘nalishida o‘qiyotgan vaqtida shakllangan. Aynan shu tayyorgarlik jarayoni AQShdagi murakkab huquqiy muhitga e’tibor qaratishga undagan. AQShda axborot maxfiyligi bo‘yicha yagona federal qonun yo‘q. Har bir shtatning o‘ziga xos qonunlari mavjud. HIPAA (sog‘liqni saqlash sohasida), CCPA (iste’molchilar ma’lumotlarini himoya qilish bo‘yicha Kaliforniya qonuni) kabi normativ hujjatlar mavjud, lekin ularni anglash, farqlash, qo‘llash oddiy foydalanuvchi uchun murakkab. Jamshid ishlab chiqqan LEX-E chatboti shu muammoni hal qilishga qaratilgan. LEX-E foydalanuvchiga huquqiy maslahat bermaydi. U qonunlarni sharhlamaydi va qaror chiqarmaydi. Biroq tizim yordamida foydalanuvchi o‘z huquq va majburiyatlarini anglaydi, muayyan vaziyatda qanday harakat qilish zarurligini tushunadi. Chatbot qonunlarga asoslangan holda sodda, mantiqli va aniq ma’lumot beradi. Bu uni nafaqat huquqshunoslar, balki oddiy internet foydalanuvchilari uchun ham qulay vositaga aylantiradi. LEX-E oddiy texnik yechim emas, ishlab chiqilish jarayonida zamonaviy sun’iy intellekt usullaridan foydalanadi. Ayniqsa, bu tizimda “prompt engineering” deb ataladigan yondashuv muhim rol o‘ynagan. Boshqa chatbotlar foydalanuvchi savoliga umumiy ma’lumot yoki taxminiy javob bilan kifoyalansa, LEX-E aniq va kontekstga mos javob berishga intiladi. Bunda huquqiy tahlilga oid IRAC – Issue, Rule, Application, Conclusion metodologiyasi asos qilib olingan. Bu metod AQShning ko‘plab huquq maktablarida o‘rgatiladi va savollarga tizimli, tushunarli va izchil javob berishning huquqiy modeli hisoblanadi. Ayni paytda LEX-E loyihasi O‘zbekiston bilan ham bog‘lanmoqda. Toshkent davlat yuridik universiteti huzuridagi Legal Tech laboratoriyasi va 2025-yil kuzida tashkil etilishi rejalashtirilgan sun’iy intellekt laboratoriyasi bilan hamkorlikda loyihani joriy etish masalasi bo‘yicha muzokaralar boshlangan. Yana bir jihat shuki, LEX-E faqat g‘oya yoki texnik prototip emas. Uni to‘laqonli startapga aylantirish bo‘yicha amaliy ishlar boshlangan. Investitsion grantlar, akseleratsiya dasturlari va hamkorlik loyihalari orqali bu tizimni kengroq auditoriyaga taqdim etish maqsad qilingan. Jamshid Turdibekov kabi huquq, texnologiya va innovatsiyalar chorrahasida faoliyat yuritayotgan yoshlar tobora koʻpaymoqda. Ular zamonaviy muammolarga amaliy yechimlar taklif qilyapti. Eng muhimi, bu yoshlarda tashabbus, fikr, harakat bor.