3.2.2026 3793

Iztirob qo‘rg‘onidagi erkinlik

“Adabiyot hamma vaqt hammasi uchun barobar, u dunyodagi eng demokratik hodisadir” – Ozod Sharafiddinovning bu teran mushohadasi olimning butun umrlik ijodiy va hayotiy aqidasini belgilab beradi. Biz ko‘pincha adabiyotni shunchaki estetik zavq manbayi yoki o‘tmish xotirasi deb bilamiz, ammo Ozod Sharafiddinov uchun u millatning o‘zini-o‘zi anglash laboratoriyasi, inson ruhining eng erkin parvoz maydoni edi. Olimning nazarida, haqiqiy adabiyot hech qanday sun’iy andozalarga sig‘maydi va uni biron-bir mafkuraviy qolipga solishga urinish, eng avvalo, insonning tafakkur huquqiga qilingan tajovuzdir. 1929-yilda tug‘ilib, shafqatsiz tuzumning qatag‘onlari va mafkuraviy tazyiqlari ostida voyaga yetgan yozuvchining qalbi turg‘unlik yillarida ham Cho‘lponlar va Fitratlar sog‘inchi bilan yashirincha ulg‘aydi. Keyinchalik bu sog‘inch nafaqat ilmiy jasoratga, balki o‘zbek tanqidchiligida yangi bir bosqichni shaxsiyat konsepsiyasini, ya’ni insonni ijtimoiy mexanizmning kichik murvati emas, balki betakror koinot sifatida ko‘rish tamoyilini boshlab berdi. Olimning “Zamon. Qalb. Poeziya” asaridan to umrining so‘nggi yillarida bitilgan “Dovondagi o‘ylar” kitobigacha bo‘lgan masofa o‘zbek ruhining turg‘unlikdan hurlikka, mustamlakachilik asoratidan milliy istiqlolga qadar bosib o‘tgan iztirobli va sharafli yo‘lidir. Ozod Sharafiddinovning murabbiylik falsafasi ham o‘ziga xos “Ozodona” talabchanlikka tayanar edi. U shogirdlariga dars berar ekan, “Shoir bo‘lish ixtiyoriy, ammo inson bo‘lish majburiydir”, degan hikmatni ularning shuuriga muhrlashga intilardi. Olim uchun ijodiy iste’doddagi jilolardan ko‘ra insoniy diyonat va intellektual halollik bir necha pog‘ona baland turardi. U kishi og‘ir xastalik tufayli g‘ildirakli aravachaga mixlanib qolgan yillarida ham tushkunlikka tushmadi, aksincha, “Jahon adabiyoti’ jurnalini tashkil etib, shogirdlari oldiga jahon tafakkuri bilan bo‘ylasha oladigan yangi o‘zbek ziyolisi qiyofasini shakllantirish vazifasini qo‘ydi. Ustozning “E’tiqodimni nega o‘zgartirdim?” degan iqrori shunchaki tavba emas, balki bugun zamonaviy ta’lim tizimida suv va havodek zarur bo‘lgan “tanqidiy tafakkur” sabog‘i edi. Olim o‘z xatolarini mardona tan olish orqali haqiqatga eltuvchi yo‘l faqat shaxsiy jasorat va o‘z-o‘zini taftish qilishdan o‘tishini amalda isbotladi. U Uyg‘unning “O‘lsam ayrilmasman quchoqlaringdan...” satrlarini sharhlar ekan, Vatanni geografik tushunchadan yuksaltirib, uni millatning “ma’naviy quchog‘i” - ona tili, adabiyoti va tarixdagi g‘ururi sifatida talqin etdi. Olimning bu yondashuvi bugungi yosh avlod uchun vatanparvarlikning eng samimiy va hayotiy darsligidir. Bugungi raqamli media, ijtimoiy tarmoqlar va cheksiz axborot shovqini hukmron bo‘lgan davrda Ozod Sharafiddinovning publitsistik uslubi biz uchun eng ishonchli ma’naviy kompasdir. Ijtimoiy tarmoqlardagi yuzaki “mashhurlik” va soxta “vatanparvarlik” ko‘paygan bir paytda, olimning “She’r ko‘p, ammo shoir-chi?” maqolasidagi “vijdon uyg‘oqligi” tamoyili har qachongidan ham dolzarbdir. Ustoz bizga so‘zning vaznini, uning ortidagi mas’uliyatni o‘rgatdi. U kishi uchun so‘z shunchaki tovushlar yig‘indisi emas, balki millat taqdiri uchun mas’ul bo‘lgan, jamiyatning ma’naviy jarohatlarini davolashga qodir kuchli qurol edi. Olim shogirdlariga qarata: “Agar yozayotgan so‘zingga o‘zing ishonmasang, uni o‘quvchiga taqdim etishga haqqing yo‘q”, degan qat’iy talabni qo‘yar edi. Bugun nufuzli nashrlar sahifalarida Ozod Sharafiddinov o‘gitlarini eslar ekanmiz, u kishining qoldirgan ma’naviy genetikasi naqadar hayotbaxsh ekanligini anglaymiz. Ustoz vasiyat qilganidek, biz bugun ta’limda adabiyotni shunchaki quruq faktlar to‘plami emas, balki “hayot darsligi”ga aylantirmas ekanmiz, yoshlarimizning ma’naviy ildizlarini global bo‘ronlardan asrab qola olmaymiz. Xulosa qilib aytganda, Ozod Sharafiddinov qoldirgan meros - bu shunchaki ilmiy xulosalar majmuasi emas, balki hur fikrli va mustaqil shaxsni tarbiyalashning mukammal dasturidir. Olim bizni loqaydlik botqog‘idan chiqarib, badiiy did va milliy g‘urur cho‘qqilari sari boshladi. Ustozning “Dovondagi o‘ylar”i bugun har bir o‘zbek o‘qituvchisi va ziyolisining ish stolida turishi, ularni haqiqat va adolat yo‘lida sobit turishga undashi shart. Ozod aka aytganidek, adabiyot o‘zining haqiqiy missiyasini bajarsa, inson ruhini kishanlardan ozod qiladi, millat esa o‘zining mangu hurriyat quchog‘ini topadi. Zero, Ozod Sharafiddinov nomi bilan bog‘liq bo‘lgan bu ma’naviyat parvozi hech qachon to‘xtamaydi, u millatning mangu istiqboli sari yo‘l ko‘rsataveradi.

28.5.2025 3816

Gion Matsuri: Yaponiyaning ming yillik ma’naviy bayrami

Yaponiyaning Kyoto shahri har yili iyul oyida o‘ziga xos ma’naviy va madaniy festival – Gion Matsuri bilan jonlanadi. Bu festival nafaqat Yaponiyaning, balki dunyodagi eng qadimiy va muhtasham shahar bayramlaridan biri sifatida tan olinadi. 1150 yildan ortiq tarixga ega Gion Matsuri Yasaka ziyoratgohi sharafiga o‘tkaziladi va o‘zining ulkan yamaboko aravalari, rang-barang ko‘cha paradlari va chuqur ma’naviy ildizlari bilan mashhur. Bu bayram Kyoto aholisining o‘ziga xos birligi, an’analarga sadoqati va o‘tmishga hurmatini aks ettiradi. Garchi odamlar ko‘p bo‘lsa-da, har bir harakatda intizom, har bir qadamda ichki sokinlik seziladi. Go‘yo vaqt to‘xtab qolgandek. Uzoq asrlar davomida Gion Matsuri o‘z shaklini saqlagan, lekin ayni vaqtda har yili o‘zgacha ma’no bilan to‘ladi. Afsonalar olamiga sayohat Gion Matsuri milodiy 869-yilda Kyoto shahrida vabo epidemiyasi avj olgan paytda boshlangan. O‘sha davrda yaponlar vabo va tabiiy ofatlarni g‘azablangan ruhlar yoki xudolar bilan bog‘lashgan. Imperator Seyva xalqni vabodan xalos qilish uchun Yasaka ziyoratgohining xudosi Susanoo-no-Mikotoga iltijo qilishni buyurgan. Susanoo-no-Mikoto – yapon mifologiyasidagi dengiz va bo‘ronlar xudosi, o‘zining jasorati va ba’zan yovvoyi tabiatiga ko‘ra mashhur. Afsonaga ko‘ra, u bir vaqtlar sakkiz boshli ulkan ilonni mag‘lub etib, xalqni ofatdan qutqargan. Imperatorning buyrug‘i bilan Shinsen-en bog‘ida, o‘sha paytdagi Yaponiyaning 66 viloyatini ramziy ma’noda ifodalovchi 66 ta nayza o‘rnatildi va Yasaka ziyoratgohidan mikoshi (ko‘chma ziyoratgohlar) ko‘tarilib, shahar ko‘chalari bo‘ylab yurish qilindi. Bu marosim goryo-e deb atalgan, ya’ni “ruhlar uchun ibodat” marosimi bo‘lib, u yovuz ruhlarni tinchlantirish va xalqni ofatlardan himoya qilish maqsadida o‘tkazilgan. Milodiy 970-yildan boshlab bu marosim har yili o‘tkazila boshlandi va asta-sekin Gion Matsuri sifatida shakllandi. Festivalning afsonaviy ildizlari orasida Shinsen-en bog‘idagi Zennyo Ajdarxosi haqidagi rivoyat ham alohida o‘rin tutadi. Bu ajdarho yomg‘ir xudosi sifatida tanilgan bo‘lib, qurg‘oqchilik paytida uning chaqirilishi yomg‘ir yog‘dirishi mumkinligiga ishonilgan. 875-yilda qurg‘oqchilikdan aziyat chekkan Kyoto aholisi ushbu ajdarxoga ibodat qilgan va natijada yomg‘ir yog‘gani haqida tarixiy yozuvlar mavjud. Bu afsona festivalning ma’naviy muhitiga chuqur ta’sir ko‘rsatadi va bugungi kunda ham uning ramziy ahamiyatini saqlab kelmoqda. Yamaboko Junko: ko‘chalardagi ulkan san’at asarlari Gion Matsurining eng muhtasham va ko‘zga ko‘ringan qismi – Yamaboko Junko, ya’ni 17 va 24-iyul kunlari o‘tkaziladigan ulkan aravalar paradi. Bu aravalar ikki turga bo‘linadi: yama (kichikroq, odatda haykalchalar bilan bezatilgan) va hoko (25 metrgacha balandlikka yetadigan va 12 tonnagacha og‘irlikdagi ulkan aravalar). Ushbu aravalar Kyoto shahrining markaziy ko‘chalari bo‘ylab 40-50 kishi tomonidan arqonlar yordamida tortiladi. Hoko aravalari o‘zining ulkan o‘lchamlari va murakkab bezaklari bilan alohida e’tiborni tortadi, ularni “yuruvchi san’at muzeylari” deb atashadi. Har bir yamaboko o‘ziga xos afsona yoki tarixiy voqeaga bag‘ishlangan. Masalan, Naginata-hoko aravasi goryo-e marosimining ramzi bo‘lib, unda har yili tanlangan “chigo” ismli yosh bola o‘tiradi. Bu bola xudolarning elchisi sifatida tanlanadi va parad boshlanishidan oldin maxsus tozalash marosimlaridan o‘tadi. U o‘z oyoqlari bilan yerga tegmagan holda aravada olib yuriladi va shimenava (muqaddas arqon)ni kesish marosimini bajaradi. Ushbu marosim muvaffaqiyatli bo‘lmasa, bu yomon alomat sifatida qabul qilinadi. Aravalar nafaqat Yaponiya, balki Xitoy, Eron, Koreya va hatto Gollandiyadan olib kelingan noyob to‘qimachilik buyumlari bilan bezatilgan. Nishijin mahallasida ishlab chiqarilgan an’anaviy yapon matolari va xorijiy san’at asarlari aravalarga o‘zgacha joziba bag‘ishlaydi. 1993-yilda o‘tkazilgan xalqaro to‘qimachilik tadqiqoti natijasida Gion Matsuri aravalarining to‘qimachilik kolleksiyasi dunyodagi eng muhim madaniy meroslardan biri sifatida e’tirof etilgan. Yoiyama Yamaboko Junkodan oldin, 14-16 va 21-23-iyul kunlari o‘tkaziladigan Yoiyama kechalari festivalning eng jonli qismlaridan biridir. Bu kechalarda Kyoto shahrining markaziy ko‘chalari, xususan Shijo, Kawaramachi va Oike ko‘chalari avtomobillardan tozalanadi va piyodalar hududiga aylanadi. Ko‘chalarda yuzlab yatai (ovqat do‘konlari) quriladi, ularda yakitori, takoyaki, okonomiyaki kabi an’anaviy yapon taomlari va shirinliklar sotiladi. Mahalliy aholi va sayyohlar rang-barang yukata kiyib, ko‘chalarda sayr qilishadi, bu esa muhitga o‘zgacha bayramona ruh bag‘ishlaydi. Yoiyama kechalarida yamaboko aravalari yoritilgan holda namoyish etiladi va ba’zi aravalarga sayyohlar kira oladi. Shinmachi va Muromachi mahallalarida joylashgan badavlat oilalar o‘zlarining an’anaviy machiya uylarini ochib, oilaviy meros sifatida saqlanadigan qimmatbaho buyumlar, xususan, byobu (katlama ekranlar) va san’at asarlarini ko‘rgazmaga qo‘yishadi. Bu voqea Byobu Matsuri (Katlama Ekranlar Festivali) deb ataladi va festivalning madaniy boyligini yanada oshiradi. Marosimlar Gion Matsuri faqat ko‘ngilochar yoki madaniy tadbir emas, balki chuqur ma’naviy ahamiyatga ega Shinto marosimidir. Festival davomida Yasaka ziyoratgohining xudolari mikoshi (ko‘chma ziyoratgohlar) orqali shahar bo‘ylab olib yuriladi. 17-iyul kuni Shinko-sai marosimida xudolar ziyoratgohdan olib chiqiladi, 24-iyul kuni esa Kanko-sai marosimida ular yana ziyoratgohga qaytariladi. Bu marosimlar xudolarni hurmat qilish va shaharni yovuz ruhlardan tozalash maqsadida o‘tkaziladi. Zamonaviy dunyoda Gion Matsuri nafaqat diniy, balki ijtimoiy va madaniy birlashuv ramzi sifatida ham muhim ahamiyatga ega. Festival ming yildan ortiq vaqt davomida Kyoto aholisini birlashtirib, mahalliy jamoalarni mustahkamlashda muhim rol o‘ynagan. Har yili minglab ko‘ngillilar festivalni tashkil qilishda ishtirok etadi, bu esa uning barqarorligi va doimiyligini ta’minlaydi. 2009-yilda Gion Matsuri UNESCOning nomoddiy madaniy meros ro‘yxatiga kiritilgan, bu uning global ahamiyatini yana bir bor tasdiqlaydi. Festivalning zamonaviy muammolari va kelajagi Gion Matsuri o‘zining uzoq tarixi davomida bir qator sinovlardan o‘tgan, jumladan, Onin urushi (1467-1477) davrida 30 yil davomida to‘xtatilgan. So‘nggi yillarda esa COVID-19 pandemiyasi tufayli 2020-yilda festivalning ba’zi qismlari bekor qilingan edi. Biroq, festivalning asl maqsadi – epidemiyalardan himoya qilish – bugungi kunda ham dolzarb bo‘lib qolmoqda. Tadqiqotchilarning fikricha, pandemiya festivalning ma’naviy ildizlariga qaytishga sabab bo‘lgan, bu esa uning diniy ahamiyatini yanada oshirgan. Festivalning zamonaviy muammolaridan biri – bu sayyohlar oqimi. Har yili milliondan ortiq sayyoh Gion Matsuriga tashrif buyuradi, bu esa mahalliy aholi va tashkilotchilar uchun logistik qiyinchiliklar tug‘diradi. Shu bilan birga, festivalning barqarorligi va an’anaviy ruhini saqlab qolish masalasi ham dolzarb bo‘lib qolmoqda. Gion Matsuri nafaqat Kyoto shahrining, balki butun Yaponiyaning madaniy va ma’naviy ramzi. Uning ming yillik tarixi, afsonaviy ildizlari va muhtasham ko‘cha paradlari bu festivalni dunyodagi eng noyob tadbirlardan biriga aylantiradi. Susanoo-no-Mikoto va Zennyo Ajdarxosining afsonalari festivalning ma’naviy chuqurligini oshirsa, yamaboko aravalari va Yoiyama kechalari uning vizual va ijtimoiy jozibasini ta’minlaydi. Agar siz Yaponiya madaniyatiga sho‘ng‘ishni istasangiz, Gion Matsuri – bu sizning ro‘yobingizga aylanishi kerak bo‘lgan tajriba.

23.5.2025 3939

TRENDSETTERLAR

Tarixning har bir davrida insonlar tafakkuriga, kiyinish madaniyatiga, odob-axloq va estetik qarashlariga yo‘nalish bergan shaxslar, guruhlar, g‘oyalar bo‘lgan. Ular hukmdor, sarkarda yoki mutafakkir bo‘lishi shart emasdi. Ba’zan bir shoirning she’ri, bir san’atkorning asari, hatto noma’lum hunarmandning yaratuvchanlik ruhi butun jamiyat didini o‘zgartirib yuborgan. Bugungi til bilan aytganda, ular o‘z zamonasining trendsetterlari edi. Qadimgi Yunonistonda Sofokl va Aristofan spektakllari faqat sahna san’atini emas, xalq tafakkurini, hatto siyosiy qarashlarni ham shakllantirdi. O‘rta asrlarda saroy modasi Parijdan Istanbulgacha tarqalib, kiyinish va turmush tarziga ta’sir ko‘rsatdi. Sharqiy madaniyatda esa buyuk mutafakkirlar — Alisher Navoiy, Abu Rayhon Beruniy, Ibn Sinolar nafaqat ilm-fan yo‘nalishini belgiladi, balki o‘zbek va umuminsoniy madaniyatda ma’naviyat, bilim va estetik did ramziga aylangan shaxslardan. XIX asrda Parij modasi, Londondagi adabiyot va Vena musiqasi butun dunyoda odamlarning didi va kundalik hayotiga katta ta’sir o‘tkaza boshladi. XX asrda esa kino yulduzlari va pop madaniyati namoyandalari, masalan, Merlin Monro, Beatles, keyinchalik Maykl Jekson kabi mashhurlar san’atga, odamlarning yashash tarziga, kiyinishi-yu o‘zini tutishiga ta’sir qilardi. O‘zbekistonda 2000-yillarda qizlar “Setora” guruhiga taqliq qilgan. “Ip Man” filmi chiqqan paytlarda esa o‘zicha vin chun bilan shug‘ullanganlar qancha... Bugungi kunda bu jarayon mislsiz katta tezlikka chiqdi. XX asr va XXI asr boshlarida trendsetterlar kino, klip, shoular orqali tanilgan, shular orqali o‘z ta’sirini o‘tkazgan. Bundan tashqari, bunday trendsetterlikda kino mashhurligi, klip qilingan qo‘shiq ommalashuvi va shunga o‘xshash obyektiv omillar ko‘p bo‘lgan. Bugun esa trendsetterlik ancha personallashgan. Ijtimoiy tarmoqlar va internet orqali biror g‘oya bir necha soniya ichida millionlab insonlarga yetadi. Vaqt va makon chegaralari yo‘qolgan. Endi trendsetterlik faqat kuchli san’atkorlar, olimlar yoki mashhur insonlar bilan cheklanmaydi. Har bir faol, deylik, necha minglik auditoriyaga ega bloger ham jamiyat tafakkuriga, yurish-turishiga ta’sir qiluvchi kuchga aylanishi mumkin. Trendsetter kim? Bu borada turli yondashuvlar bor. Ba’zi mutaxassislar global miqyosda yangi urf va yo‘nalish yarata olgan shaxslarni trendsetter deb hisoblaydi. Boshqalar esa mintaqaviy yoki mahalliy miqyosda ham odamlarning didi va odatlariga ta’sir ko‘rsata olgan insonlarni trendsetterlar qatoriga qo‘shadi. Ikki yondashuvga ko‘ra ham trendsetter – o‘z auditoriyasida doimiy ta’sir kuchiga ega va bu ta’sirini saqlab turishni biladigan shaxs. Bu tasodifiy mashhurlik emas. Bir marta ommalashgan ish, kiyinish uslubi yoki harakat qisqa muddatli e’tibor qozonishi bunday e’tirofga sazovor bo‘lmaydi. Chunki bu holatda odamlar faqat ma’lum bir lahzaviy g‘oya yoki uslubdan ilhomlanadi xolos. Asl trendsetterlikda insonlarning ishonchi va e’tibori g‘oya yoki urfdan tashqari shaxsan trendsetterning o‘ziga ham qaratiladi. Asosiy mezon ham shu hisoblanadi. Trendsetterlikda eng muhim omil — reputatsiya va barqarorlik. Deylik, siz doimiy ravishda o‘z auditoriyangizga ta’sir o‘tkazib tursangiz, odamlar sizni kuzatishni va sizdan ilhomlanishni davom ettirsa, ana shunda trendsetter maqomiga erishasiz. Dunyoni o‘zgartirgan shaxslar Bu tushuncha ko‘pincha moda bilan bog‘lab tasavvur qilinsa-da, aslida inson hayotining deyarli har bir sohasida izlarini ko‘rish mumkin. Kiyinishdan tortib gapirish, fikrlash, hatto texnologiyalardan foydalanish va ijtimoiy qadriyatlargacha – har bir yo‘nalishda o‘ziga xos yo‘lboshchilari bo‘ladi. Ular o‘z auditoriyasi va shu orqali jamiyat didini, urf-odatini va kundalik odatlarini sekin-asta o‘zgartirib boradi. Quyida trendsetterlikning asosiy turlarini ko‘rib chiqamiz. Moda va kiyinish uslublari. Har bir davrda odamlarning o‘ziga xos kiyinish uslubini shakllantirgan shaxslar bo‘lgan. Ular ko‘pincha professional modelyerlar yoki mashhur san’atkorlargina emas, o‘z zamonasidan ilgarilab, betakror did va jasorat bilan yangi kiyinish uslublarini sinagan va ommalashtirgan insonlar bo‘lgan. Masalan, XX asr boshida Koko Shanel ayollar modasini inqilobiy tarzda o‘zgartirib, erkin va nafis kiyinishni targ‘ib qildi. Bugungi kunda esa Instagram va boshqa tarmoqlardagi moda blogerlari, mashhur aktyorlar, hatto oddiy, ammo o‘z uslubiga ega yoshlar ham trendsetterlikni qo‘liga olmoqda. Yurish-turish va turmush tarzi. Odamlarning yurish-turishi, hayot tarzi va hatto vaqt o‘tkazish usullarini ham o‘zgartiradigan shaxslar bor. 1950-yillarda Jeyms Din va Merlin Monro yoshlarning o‘zini tutishi, soch turmagi va o‘ziga bo‘lgan ishonchiga yangicha nafas bergandi. Bugungi kunda esa sog‘lom turmush tarzi, sport va fitnes, minimalizm kabi oqimlarning ommalashuvida turli blogerlar, sportchilar va sog‘lom hayot tarafdorlari trendsetterlik rolini bajarmoqda. Ularning odatlari va turmush falsafasi ko‘pchilik uchun namunaga aylanyapti. Til, madaniyat va ijtimoiy g‘oyalar. Trendsetterlik ba’zan ko‘z bilan ko‘rinmaydigan, ammo ong va tafakkurga kuchli ta’sir ko‘rsatadigan sohalarda ham paydo bo‘ladi. Adabiyot, kino, musiqa yoki ommaviy madaniyat orqali yangi iboralar, fikrlar va ijtimoiy qadriyatlar shakllanadi. Masalan, Ernest Heminguey yoki Bob Dilan o‘z asarlari va qo‘shiqlari bilan butun bir avlodning dunyoqarashini o‘zgartirdi. Bugungi kunda memlar, hashtaglar, ijtimoiy tarmoq trendlari til va madaniyatda keskin o‘zgarishlarni keltirib chiqaradi. Shu ma’noda blogerlar, podkasterlar va hatto oddiy faol foydalanuvchilar ham ijtimoiy va madaniy trendsetterlarga aylanadi. Texnologiya va innovatsiya. Zamonaviy davrda texnologiya sohasida ham trendsetterlikning ahamiyati ortib bormoqda. Stiv Jobs iPhone orqali dunyo aloqa va ma’lumot almashinuvi odatlarini tubdan o‘zgartirdi. Elon Musk esa elektr avtomobillar, kosmik tadqiqotlar va sun’iy intellekt sohasida yangi orzular va intilishlarga yo‘l ochib bermoqda. Bugungi kun texnoblogerlari, dasturchilar va IT mutaxassislari ham ko‘plab texnologik trendlarni shakllantiradi. Bu yo‘nalish ko‘p ham trendsetterlikka oid deb qaralavermaydi, chunki bunga odatda umumiy ilm-fan, texnologiyalar rivojlanishi sifatida qaraladi. “Influenser” Zamonaviy kommunikatsiyada “trendsetter” va “influencer” atamalari chalkashtiriladi. Ikkala tushuncha ham insonlarning fikriga va odatlariga ta’sir o‘tkazadigan shaxslarni anglatsa-da, ularning mohiyati va ta’sir doirasi o‘rtasida sezilarli farq bor. Trendsetter yangi yo‘nalish, g‘oya yoki urf-odatni birinchi bo‘lib ilgari suruvchi va ommaga tanishtiruvchi insondir. U trendni yaratuvchi, yo‘nalishni boshlovchi shaxs hisoblanadi. Trendsetterning ta’siri odatda chuqur va uzoq muddatli bo‘ladi. U ma’lum bir yangilik qiladi, lekin buni majburlab emas, o‘z tabiiy harakati va shaxsiyati orqali ommalashtiradi. Influenser esa mavjud trendni kuchaytiruvchi va keng ommaga yetkazishdas vositachi shaxsdir. U ijtimoiy tarmoqlarda faol, katta auditoriya va ishonchga ega bo‘lib, ko‘proq mavjud urf-odatlarni targ‘ib qiladi yoki ma’lum brend, mahsulot, g‘oya uchun targ‘ibotchi rolini bajaradi, lekin ularni yaratmaydi. Ularning ta’siri ko‘pincha qisqa muddatli va ma’lum yo‘nalish doirasida cheklangan bo‘ladi. Ijtimoiy ta’sir Trendsetterlik faqat moda yoki maishiy darajada qolmaydi, u jamiyat tafakkuri va ijtimoiy munosabatlarga ham sezilarli ta’sir o‘tkazadi. Har qanday yangi g‘oya yoki urf-odat avval individual shaxsda namoyon bo‘lsa-da, u asta-sekin jamiyatning katta qatlamlariga yoyiladi va yangi me’yorlarga aylanadi. Avvalo trendsetterlik ijtimoiy odatlarni yangilaydi. Masalan, bir vaqtlar jinsi shim kiyish yoki quloqchin ishlatish noodatiy hol bo‘lgan. Bugun esa bular hayotimizning ajralmas qismiga aylangan. Bu o‘zgarishlarning orqasida o‘sha davr trendsetterlari turgan. Ikkinchidan, trendsetterlar kattaroq guruhlar o‘rtasida ijtimoiy aloqani mustahkamlash vazifasini bajaradi. Masalan, ekologiya haqida gapiradigan trendsetterlar atrof-muhitga befarq bo‘lmagan odamlarni birlashtiradi. Sog‘lom turmush tarafdori bo‘lgan trendsetterlar esa sportni sevuvchi, to‘g‘ri ovqatlanishni istovchi odamlarni bir platformaga yig‘adi. Uchinchidan, trendsetterlik ijtimoiy qatlamlar va avlodlar o‘rtasidagi tafovutlarni qisqartiradi yoki yangicha aloqa ko‘prigini quradi. Masalan, ilgari keksa avlod va yoshlar orasida did, kiyinish, texnologiyadan foydalanish borasida katta tafovut bo‘lgan, hozir trendsetterlar yordamida bu farqlar yumshab bormoqda. Trendsetterlik ijtimoiy bosim va taqlidchilik kuchayishi, shaxsiy qarashlar, qadriyatlar qadrsizlanishi xavfini ham keltirib chiqaradi. Ba’zida odamlar o‘zlariga mos bo‘lmagan trendlarga ko‘r-ko‘rona ergashib, o‘zligini yo‘qotishi yoki o‘zini noqulay his qilishi mumkin. Shu bois trendsetterlik ijtimoiy mas’uliyatni ham o‘z ichiga olishi kerak bo‘ladi.  Ayni mavzuda moda blog yurituvchisi Malohat Umaraliyeva bilan suhbatlashdik. Uning fikricha, trendsetter bo‘lish mas’uliyat talab qiladi va o‘z tanloviga ishonmagan odam trendsetter bo‘lolmaydi. – Trendsetterlik oddiy ko‘rinadigan, lekin aslida juda nozik va mas’uliyatli hodisa. Bugungi kunda ko‘pchilik bu tushunchani faqat moda bilan bog‘laydi, ammo bunday emas. Bu odamning o‘z qarashlari, didi va yurish-turishidagi uyg‘unlikda namoyon bo‘ladigan bir butunlikdir. Bugun bizda ko‘pgina blogerlar o‘zini trendsetter deb hisoblaydi. Aslida ularning aksariyati influenser, ya’ni bor trendlarni ommaga ulashuvchi insonlar. Haqiqiy trendsetter esa o‘zi yangi yo‘nalish yaratadi va uni o‘zi ishonch bilan namoyish etadi. Bu ko‘proq shaxsiyat masalasi. Trendsetter bo‘lish uchun avvalo ichki uyg‘unlik va did zarur. Agar inson o‘z tanloviga ishonmasa, u hech qachon boshqalarga ta’sir o‘tkaza olmaydi. Trendsetterlar doimiy diqqat markazida bo‘ladi. Uning har bir harakati, kiyimi, aytgan so‘zi kuzatiladi va tezda baholanadi. Ba’zan odamlar sendan ko‘proq yangilik kutadi, shunday paytda esa sun’iylikka borish xavfi tug‘iladi. Trend yaratish uchun o‘zini majburlab, ichki didiga zid uslublarni ko‘rsatish ehtiyoji paydo bo‘lishi mumkin. Suhbatdoshimiz trendsetterlarga ergashishning salbiy oqibatlari hamda ijtimoiy mas’uliyat haqida ham gapirdi. Ayni fikrlarni mavzu xulosasi sifatida qabul qilish mumkin: – Trendsetterlar modada, yurish-turishda, o‘zini tutishda insonlarning didi va qarashlariga bevosita ta’sir etadi. Lekin bu kuch to‘g‘ri boshqarilmasa, salbiy oqibatlarga ham sabab bo‘lishi mumkin. Bugun ko‘pchilik ijtimoiy tarmoqlar orqali trendsetterlarni kuzatadi, ularga ergashadi. Ularning kiyinish uslubi, gap-so‘zi, hayot tarzi ko‘pchilik uchun andazaga aylanadi. Shu obrazga yetishmoqchi bo‘lib, ko‘plab yoshlar sun’iylikka, o‘zlikdan voz kechishgacha borishadi. Masalan, moda sohasida trendsetterning tanlagan brendi yoki uslubi ko‘pchilikda uni takrorlash ishtiyoqini uyg‘otadi. Bu odamlarni ortiqcha xarajat qilishga, o‘z iqtisodiy imkoniyatidan yuqori kiyim-kechak va turmush tarzini orzu qilishga undaydi. Bu bosim moliyaviy tanglik, ruhiy charchoq keltirib chiqaradi. Yana bir salbiy jihat – trendsetterlarning hayot tarzini ideal deb qabul qilish. Bu esa insonni o‘zini past baholash, noaniqlik va beqarorlikka olib keladi. Axir hamma mashhurlar kabi yashay olmaydi. Trendsetter bo‘lish oson ko‘rinadi, lekin unga ergashayotganlarning aksariyati bu jarayon ortidagi mehnat va hayot haqiqatini ko‘rmaydi. Shu bois yoshlar ko‘pincha “nega men ham shunaqa bo‘la olmayapman?” deya tushkunlikka beriladi. Menimcha, zamonaviy trendsetterlarning eng asosiy mas’uliyati – o‘z shaxsiyatini ustun qo‘yish orqali ergashuvchilarga ham o‘zlikni topish zaruriyatini eslatish. Modani, uslubni namoyish qilar ekanmiz, odamlarni o‘zlarini yo‘qotmaslikka undashimiz kerak. Har kimning o‘z didi borligini, trend faqat g‘oya, yo‘nalish ekanini, lekin uni ko‘r-ko‘rona takrorlash shart emasligini eslatib turish lozim. Haqiqiy mas’uliyatli trendsetter “mening uslubim shunday, sen ham o‘zingnikini top” deya olishi kerak deb o‘ylayman. Shu yondashuv bo‘lsa, trendsetterlik jamiyatga foydali va sog‘lom ta’sir qiladi. Aks holda u odamlarni o‘ziga qaram qilib, mustaqil fikrlash va o‘z didini rivojlantirish imkoniyatini cheklab qo‘yadi. ***  Trendsetter — ijtimoiy, madaniy hayot yoki ma’lum bir sohada yangi yo‘nalish, urf yo g‘oyani birinchi bo‘lib joriy qilgan va boshqalar ergashadigan inson. *** Siz doimiy ravishda o‘z auditoriyangizga ta’sir o‘tkazib tursangiz, odamlar sizni kuzatishni va sizdan ilhomlanishni davom ettirsa, ana shunda trendsetter maqomiga erishasiz.

23.5.2025 3692

Poytaxtni egallagan Olot kutubxonasi

Bugun “Mahalla kutubxonasi” deya yangilik sifatida tilga olinayotgan maskanlar aslida o‘z ildizlariga ega. Biroz ortga nazar tashlasak, masalan, SSSR davrida ham xalq orasida kitobxonlikni rivojlantirish, ma’naviy saviyani oshirish maqsadida mahalliy darajada kutubxonalar tashkil etilganini ko‘rishimiz mumkin. O‘sha paytdagi kutubxonalar asosan sovet mafkurasiga xizmat qilgan, ammo har holda bu maskanlar xalq uchun kitobga, ilmga yo‘l bo‘lgan. Har bir kolxoz, sovxoz, zavod, maktab va hattoki mahalla darajasida faoliyat ko‘rsatgan bu kutubxonalar aholining, ayniqsa, yoshlarning tafakkurini boyitishda katta o‘rin egallagan. Afsuski, keyinchalik bunday kutubxonalarning ko‘pchiligi yopildi. Ammo bugungi “Mahalla kutubxonasi” tashabbusi aynan o‘sha an’analarni zamonaviy shaklda qayta tiklayotganidek. AQSHda bugungi kunda 17 mingdan ortiq jamoat kutubxonasi mavjud bo‘lib, ular orasida turli mahalla va tuman kutubxonalari alohida o‘rin egallaydi. Har yili bu kutubxonalarga 2 milliarddan ortiq tashrif amalga oshiriladi. Masalan, “New York Public Library” 92 ta filiali bilan Nyu York shahri mahallalarini to‘liq qamrab olgan. Har bir filial nafaqat kitob, balki bepul Wi-Fi, kompyuter, seminarlar va o‘quv dasturlarini taklif etadi. Buyuk Britaniyada esa 2 800 dan ortiq jamoat kutubxonasi mavjud. Ularning ko‘pchiligi mahalliy kengashlar va ko‘ngillilar tomonidan boshqariladi. Ushbu kutubxonalar turli yoshdagi fuqarolar uchun savodxonlik kurslari, bolalar uchun ertak dasturlari, ayollar uchun o‘zini rivojlantirish seminarlarini ham tashkil etgan. Yaponiyada 3 300 dan ortiq jamoat kutubxonasi bor. Har yili ularning o‘quvchilar soni 600 milliondan oshadi. Bu kutubxonalar har bir yosh toifasiga mos intellektual dasturlar ishlab chiqadi va ijtimoiy faollikni oshirishga xizmat qiladi. Bugungi globallashuv davrida rivojlangan davlatlar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, mahalla darajasidagi kutubxonalar eng samarali axborot va ta’lim markazlaridan biri hisoblanadi. Hozirgi kunda koʻzga koʻrinadigan poytaxt kutubxonalari barmoq bilan sanaladigan darajada oz: Respublika bolalar kutubxonasi, Alisher Navoiy nomidagi Milliy kutubxona, Respublika Turon kutubxonasi va boshqalar. Respublikamizning ilmga chanqoq yoshlari bu kutubxonalarda boʻsh joylar va kitoblar kutib, vaqtlarini behudaga ketqazishyapti. 2023-yil tashabbuskorlar tomonidan tashkil qilingan Buxoro viloyatining chekka hududi hisoblanmish Olot tumanidagi Muxtor mahallasidagi “Navroʻz” kutubxonasi poytaxtimiz tumanlarida birin-ketin ish faoliyatini olib borayotgan “Mahalla kutubxonasi”ga sababchi boʻldi. Statistik maʼlumotlarga qaraydigan boʻlsak, birgina Toshkent shahrining Chilonzor tumanida 8 ta MFYda mahalla kutubxonasi faoliyat olib bormoqda. Poytaxtimiz boʻylab 113 ta mahallada kutubxonalar ishga tushirildi (2024-yil 28-aprel ma’lumotlariga koʻra). Kutubxonalarda 200 dan ortiq nomli turli mavzulardagi 1000 ga yaqin kitoblar mavjud bo‘lib, turli nashriyotlar ham kutubxonani qoʻllab-quvvatlashga bel boʻgʻlashgan.  Masalan, Respublika maʼnaviyat va maʼrifat markazi hamda “Oyina.uz” sayti nomidan 200 ga yaqin kitob berilgan. “Asaxiy Books” kitoblar doʻkoni va “Akademnashr” nashriyoti ham bir necha bor hadyalar yoʻllagan, kitoblarga chegirmalar bergan. Respublika Xalq banki kutubxonani mebellar, kompyuter va konditsioner bilan jihozlab bergan. Ismini oshkor etmay kitoblar-u sovgʻalar ulashganlar ham ancha. Mahalla kutubxonalari biz uchun qadrli maskanga aylanish kerak. Bu joyda erkin va intellektual muhitni yaratish – asosiy maqsad.  Kutubxonaga kelayotgan turli yoshdagi kitobxonlar o‘zlarini ilm maskaniga kelganliklarini his qilib, o‘qishga bo‘lgan ishtiyoqlarini yana oshirishi har birimiz uchun muhim.

23.5.2025 3785

Musiqiy filmlar — kino sanʼatida tub burilish

Bugungi kunga kelib, dunyo kino sanoati o‘zining yangicha yondashuv va uslubini qo‘llagan holda musiqali filmlar yaratmoqda. Musiqali filmlar ham yetuk bir sanʼat asari darajasida tarix sahifalariga muhrlanayotganligi bunga yaqqol misol bo‘la oladi. Insonlarning fikr va dunyoqarashiga sezilarli taʼsir ko‘rsatadigan omil kino bo‘lsa, musiqali filmlar esa taʼsir ko‘rsatish bilan birgalikda butunlay boshqacha qarashlarni ham uyg‘otishi mumkin. Bunday filmda musiqa asosiy o‘rinni egallab, filmning janri va dramatik qurilishini belgilaydi, syujet rivojlanishi, asar g‘oyasi va qahramonlar ichki dunyosini ochishga xizmat qiladi. 1920-yillarning oxirida ovozli kino bilan bir vaqtda musiqali film ham rivojlana boshladi. Rivojlanishning turli davrlarida musiqali filmlarning tuzilishi dramaturgiya, musiqa, vokal, xoreografiya va ijrochilik sanʼati sintezi turli ko‘rinishlarini o‘zida mujassamlashtirgan holda shakllandi. Tarixda birinchi musiqali film 1927-yilda AQShda yaratilgan bo‘lib, uning nomi “The Jazz Singer” (“Jazz xonandasi”) deya nomlangan. Rejissyor Alan Crosland tomonidan yaratilgan ushbu film kino sanʼatida yangi tub burilish yasagan asar sifatida qaraladi. Bungacha hech bir filmda ovoz va sinxronlashtirilgan dialoglardan foydalanilmagan edi. Shunday qilib, musiqali filmlar kino sanoatiga o‘zining yangicha uslubi bilan kirib keldi. Keyinchalik bunday turdagi filmlar Germaniyada ham (“Tabassumlar mamlakati”, “Ko‘rshapalak” va boshqalar) yaratilgan. 1930-yillarga kelib esa musiqali filmning asosiy janrlari — lirik komediya, film-revyu, operetta, opera, balet kabi yo‘nalishlarda shakllandi. Musiqali filmlar yo‘nalishida multfilmlarda ham musiqalardan foydalanila boshlandi. Yangicha uslub kino sanʼatining bu yo‘nalishida ham katta burilish yasay oldi. 2018-yilda Chris Buck va Jennifer Lee tomonidan suratga olingan “Muz yurak” multfilmida bu holat yaqqol ko‘zga tashlanadi. Undagi har bir sahnani yoddan biladiganlar ham topiladi oramizda. Uning asosiy qo‘shiqlaridan biri bo‘lgan “Let It Go” qo‘shig‘i ham film ssenariysining butunlay o‘zgarib ketishiga sabab bo‘lgan. Aslida yovuz qahramon sifatida gavdalantirilishi kerak bo‘lgan Elsa obrazini rejissyor Jennifer Lee chiroyli qo‘shiq tufayli butunlay o‘zgartirishga qaror qiladi. Shunday qilib, yovuz malika o‘rniga Disney malikalari orasida eng kuchli qirolicha yaratiladi va multfilm katta mashhurlikka erishadi. Musiqali kinolar faqatgina bu bilan cheklanib qolmadi. Bolaligida jazz barabanchisi bo‘lishni orzu qilgan Damien Chazelle ushbu yo‘nalishdagi tartiblar va qoliplarni butunlay o‘zgartirib yubordi. U 2014-yilda suratga olingan “Whiplash” filmi orqali nafaqat tanqidchilarni, balki tomoshabinlarni ham larzaga soldi. Ushbu filmdagi psixologik to‘qnashuvlar, fidoyilik va o‘qituvchi bilan shogird o‘rtasidagi kuchli qarama-qarshilikning musiqa va kadrlar orqali mahorat bilan ochib berilishi ko‘pchilikni o‘ziga rom etdi. Film namoyishidan so‘ng 3 ta “Oscar” mukofotini qo‘lga kiritdi. Emma Stone va Rayan Gosling ishtirokidagi 2016-yilda namoyish etilgan “La La Land” filmi orqali Chazelle “Eng yaxshi rejissyor” nominatsiyasida “Oscar”ni qo‘lga kiritgan eng yosh rejissyorga aylandi — bu paytda u atigi 32 yoshda edi. Film o‘zining musiqiy, vizual va hissiy uyg‘unligi bilan tarixda qoldi. Aktyor Tom Hanks bu film haqida shunday degan: “Studiyalar bugun bunday filmga mablag‘ ajratishga jur’at etolmaydi. Yaxshiyamki, film suratga olingan”. Chazellening filmlari ko‘pincha musiqa asosida quriladi, lekin u musiqani vosita sifatida ishlatadi, maqsad emas. Bunday yondashuv unga kinoni yangi badiiy darajaga olib chiqish imkonini beradi. Tanqidchilardan biri u haqda shunday degan: “U kamerani asbobdek chaladi. Har bir sahna — simfoniya.” 2025-yilda Chazelle yana bir yangi loyihani boshlashi kutilmoqda. Bu safar mavzu — inson va ozodlik. Rejissyorning o‘zi bu filmni “ko‘ngil tubidagi og‘riqli savollarga” bag‘ishlamoqchi ekanligini aytgan. Chazelle — zamonaviy Hollivudning ritmiy yuragi. U bilan tomoshabinlar nafaqat ko‘radi, balki filmlardagi musiqiy tuyg‘ularni eshitadi, sezadi va o‘ylaydi. Ehtimol, u hali eng katta simfoniyasini suratga olmagandir, lekin uning filmlari o‘ziga xos uslubi bilan allaqachon kino tarixining eng nozik notalariga aylangan. Filmlarida u g‘oyalarni va kechinmalarni kadrlarga jamlaydi, musiqa vositasida uni namoyish etadi va, ehtimol, aynan shu bois uning filmlari zamonaviy kino ixlosmandlari orasida katta mashhurlikka erishgan. Shuni aytish joizki, musiqali filmlar bugun shunchaki ko‘ngilochar mahsulot emas, balki inson ruhiyati, hissiyotlari va hayot falsafasini musiqiy obrazlar orqali ifodalovchi kuchli badiiy vositaga aylangan. Ayniqsa, Chazelle kabi rejissyorlarning yondashuvi tufayli bu janr zamonaviy sanʼatda o‘ziga xos yuksak o‘rinni egallamoqda. O‘zbekistonda musiqali film yaratish 1940-yillardan boshlandi. Ikkinchi jahon urushi yillarida yaratilgan filmlarning aksariyatini film-konsertlar tashkil etdi: “Film-konsert” (Y. Aʼzamov), “Frontdagi do‘stlarga”, “Vatan sovg‘asi” (K. Yormatov), “Besh respublika konserti” (Z. Sobitov) va boshqa filmlar shular jumlasidan. “Doyra raqsga chorlaydi”, “Musiqiy torlarimiz siri” film-konsertlari, “Dilbarim” film-komediyasi, “Dilorom” — birinchi o‘zbek film-operasi, “Jonlangan miniatyuralar” (“Suhayl va Mehri”, L. Fayziyev; M. Leviyev) filmbaleti va boshqa filmlarda musiqadan o‘rinli foydalanishga, mavzuga hamohang ekran tilini kashf etishga muvaffaq bo‘lindi. “O‘zbektelefilm”da yaratilgan “Shashmaqom” (T. Akromov), “Menga qo‘shiq chizib ber” (L. Inozemseva), “Men balerina” (Sh. Mahbubov) kabi filmlarda milliy madaniyatni, o‘zlikni anglash, qadriyatlarni eʼzozlash va yangi ijodiy izlanishlar ko‘zga tashlanadi. An’anaviy o‘zbek aytim (vokal) va cholg‘u musiqa sanʼatini tiklash va rivojlantirishni targ‘ib qiluvchi “Xiva vaqti bilan soat yettida”, “Boysunda qor eriganda”, “Qalbingda xalq ohanglarini eʼzozla” kabi film-konsertlar o‘zining milliyligi bilan ajralib turadi. 1987-yilda O‘zbekiston televideniyesida birinchi bor “To‘maris” (rej. N. Mahmudov; U. Musayev) telebaleti sahnaga qo‘yildi. “Maysaraning ishi” (M. Abzalov), “Yulduzimni ber, osmon” (F. Davletshin), “Monolog”, “Sevgi qo‘shig‘i” (Bahodir Zokirov), “Meshpolvon” (M. Abzalov) va boshqa keyingi yillarda yaratilgan musiqali filmlar ham bu yo‘nalishda muhim o‘ringa ega bo‘ldi. O‘zbek kino sanʼatida ham musiqali kino yo‘nalishida ko‘rinarlik yutuqlarga erishilgan. Ayniqsa, mustaqillikdan keyingi yillarda yaratilgan filmlarda milliy kuy va qo‘shiqlar orqali syujet rivoji, obrazlar ruhiy olami, ijtimoiy-tarixiy kontekstlar ifodalandi. So‘nggi yillarda esa yosh ijodkorlar tomonidan musiqa va vizual estetika uyg‘unligi ustida izlanishlar olib borilayotgani quvonarli hol. Demakki, O‘zbek kinosi ham musiqali film janrini o‘ziga xos milliy ruhda boyitib, yangi bosqichga ko‘tarilish arafasida turibdi.

20.3.2025 5598

21-27-mart kunlari O‘zbekistondagi barcha davlat teatrlarida bepul spektakllar namoyishi bo‘lib o‘tadi

27-mart – Xalqaro teatr kuni munosabati bilan 21-27-mart kunlari O‘zbekistondagi barcha davlat teatrlarida “Teatr tomoshalari haftaligi” bo‘lib o‘tadi. Bu haqda Madaniyat vazirligi xabar berdi. Haftalik davomida teatrga tashrif buyuruvchilar uchun turli spektakllar va ijodiy uchrashuvlar rejalashtirilgan. Spektakllar bepul namoyish etiladi. Alisher Navoiy nomidagi Davlat akademik katta teatri 21-mart, juma kuni soat 18:00da “Uch tenor” konsert dasturi. 22-mart, shanba kuni soat 18:00da teatr yetakchi opera solistlari ishtirokida konsert dasturi. 23-mart, yakshanba kuni soat 18:00da “Kumush” opera 24-mart, dushanba kuni soat 18:00da “Tumor” raqs ansambli konserti. 25-mart, seshanba kuni soat 18:00da “Muhabbat sharobi” opera. Premyera 26-mart, chorshanba kuni soat 18:00da “Maysaraning ishi” opera. 27-mart, payshanba kuni soat 18:00da “Muhabbat sharobi” opera. Premyera O‘zbekiston Milliy akademik drama teatri 21-mart, juma kuni soat 18:00da “Jaloliddin Manguberdi” 22-mart, shanba kuni soat 18:00da “Skapenning nayranglari” 23-mart, yakshanba kuni 18:00da “Adolat fasli” 25-mart, seshanba kuni soat 18:00da “Er-xotinning urushi” premyera 26-mart, chorshanba kuni soat 18:00da “Sadoqat bilan” 27-mart, payshanba kuni soat 18:00da “Usmon Nosir” Muqimiy nomidagi O‘zbekiston davlat akademik musiqali teatri 21- mart, juma kuni soat 18:00da “Kulgi va shodlik kechasi” konsert. 22-mart, shanba kuni soat 18:00da “Yorug‘ yulduzlar" (Jadidlar) 23-mart, yakshanba kuni soat 18:00da “Zamon Avloniysi” 24-mart, dushanba kuni soat 18:00da “Usmon Nosir” 25-mart, seshanba kuni soat 18:00da “Asl xazina” 26-mart, chorshanba kuni soat 18:00da “Tohir va Zuhra” 27-mart, payshanba kuni soat 18:00da “Kulgi va shodlik kechasi” (Ozarbayjon san’at ustalari hamda teatr ijodkorlari ishtirokidagi konsert). O‘zbekiston davlat Drama teatri 21-mart, juma kuni soat 16:00da “Truffaldino-ikki boyning malayi” 22-mart, shanba kuni soat 16:00da “Ayajonlarim” 23-mart, yakshanba kuni soat 16:00da “Ey, biz bormiz!..” 24-mart, dushanba kuni soat 16:00da “Senga intizorman” 25-mart, seshanba kuni soat16:00da “Xasis” 26-mart, chorshanba kuni soat 16:00da “Sab’ai sayyor” 27-mart, payshanba kuni soat 16:00 “Bir kunlik baxt” O‘zbekiston Davlat Satira teatri 21-mart, juma kuni soat 16:00da “Besh xotinning afandisi” 22-mart, shanba kuni soat 16:00da “Аrshin mal alan” 23-mart, yakshanba kuni soat 16:00da “Quticha” 24-mart, dushanba kuni soat 16:00da “Julqunboy” 25-mart, seshanba kuni soat 16:00da “Soqov xotin” 26-mart, chorshanba kuni soat 16:00da “Chig‘iriq” 27-mart, payshanba kuni soat 16:00da “Jamila” O‘zbekiston davlat musiqali komediya (operetta) teatri 21-mart, juma kuni soat 18:30da Navro‘z bayramiga bag‘ishlangan teatrlashtirilgan konsert dasturi. 22-mart, shanba kuni soat 11:00da “Volshebnaya tyubeteyka” ertak, soat 17:30da “Ax, vodevil, vodevil” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da “Zumrad i Kimmat” ertagi (rus tilida), soat 17:30da “Intervyu s legendoy” 25-mart, seshanba kuni soat 18:30da “Eto bilo v mahalle” spektakl-konsert. 26-mart, chorshanba kuni soat 18:30da “Oltin devor” (o‘zbek tilida) 27-mart, payshanba kuni soat 18:30da 27-mart – Xalqaro teatr kuni munosabati bilan teatrlashtirilgan konsert dasturi. O‘zbek milliy qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 12:00da “Bahoroy va Navro‘z” 22-mart, shanba kuni soat 12:00da va soat 14:00da “Bahoroy va Navro‘z” 23-mart, yakshanba kuni soat 12:00da va soat 14:00da “O‘tkir shoxli buqacha” (rus va o‘zbek tillarida) 25-mart, seshanba kuni soat 12:00da “Masha buvi yopgan bo‘g‘irsoq” (rus tilida) 26-mart, chorshanba kuni soat 12:00da “Masha buvi yopgan bo‘g‘irsoq” (o‘zbek tilida) 27-mart, payshanba kuni soat 12:00da “Pashsha-Pashshaoy” O‘zbekiston davlat yosh tomoshabinlar teatri 21-mart, juma kuni soat 12:00da “Zumrad va Qimmat” (inssenirovka) 22-mart, yakshanba kuni soat 12:00da “Zolushka” (inssenirovka) 23-mart, dushanba kuni soat 12:00da “Ona mehri” 24-mart, seshanba kuni soat 12:00da “Malikani kim qutqaradi” 25-mart, chorshanba kuni soat 12:00da “Qizil qalpoqcha” (inssenirovka) 26-mart, payshanba kuni soat 12:00da “Oltin tarvuz” 27-mart, juma kuni soat 12:00da “Zumrad va Qimmat” “Diydor” yoshlar eksperimental teatr-studiyasi 22-mart, shanba kuni soat 17:00da “Uchburchak” Berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat akademik musiqali teatri 21-mart, juma kuni soat 18:30da “Ziywar” 22-mart, shanba kuni soat 18:30da “Qoraqalpoq qizi” 23-mart, yakshanba kuni soat 18:30da “Ajiniyoz” 24-mart, dushanba kuni soat 18:30da “Xor konserti” 25-mart, seshanba kuni soat 18:30da “Orolim mening” 26-mart, chorshanba kuni soat 18:30da “Jar” 27-mart, payshanba kuni soat 18:30da “Orkesrt konserti” Qoraqalpoq davlat yosh tomoshabinlar teatri 21-mart, juma kuni soat 10:00da qoraqalpoq milliy dasturlaridan qiz-yigitlar aytishuvi, soat 14:00da “Teatr tomoshalari haftaligi” ochilish marosimi, soat 16:00da “Bir qizga to‘rt oshiq” 22-mart, shanba kuni soat 10:00da dekoratsiya va liboslar ko‘rgazmasi, soat 17:00da “Romeo va Julyetta” 23-mart, yakshanba kuni soat 10:00da teatrning yoshi ulug‘ ijodkorlari bilan uchrashuv kechasi, 11:00da “Savzovatlar majlisi” 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da “Etik kiygan mushuk” 25-mart, seshanba kuni soat 10:00da teatr rassomlari ishlari bilan tanishuv, soat 18:00da “Qorako‘z” 26-mart, chorshanba kuni soat 12:00da “Kichkina shahzoda” 27-mart, payshanba kuni soat 10:00da 27-mart ‘‘Xalqaro teatr kuni’’ munosabati bilan taqdirlash marosimi, soat 17:00da “Tug‘ilgan kuningiz bilan onajon” Qoraqalpoq davlat qo‘g‘irchoq teatri. 21-mart, juma kuni soat 15:00da va soat 17:00da“Men uchuvchi bo‘laman” 22-mart, shanba kuni soat 15:00da va soat 17:00da “Qushlarni kutgan bolalar” 23-mart, yakshanba kuni soat 15:00da va soat 17:00da “Sehrli olma” 24-mart, dushanba kuni soat 15:00da va soat 17:00da “Chopon afsonasi” 25-mart, seshanba kuni soat 15:00da va soat 17:00da “Dugonalar” 26-mart, chorshanba kuni soat 15:00da va soat 17:00da “Tozalik sog‘lik garovi” 27-mart, payshanba kuni soat 15:00da va soat 17:00da “Qorqit ota” Andijon viloyati musiqali drama teatri 21-mart, juma kuni soat 10:30da “Advokatlik osonmi?” 22-mart, shanba kuni soat 10:30da “Oqibat” 23-mart, yakshanba kuni soat 10:30da “Tong otguncha qaytaman” 24-mart, dushanba kuni soat 10:30da “Aqldan ozish hech gap emas” 25-mart, seshanba kuni soat 10:30da “Burch” 26-mart, chorshanba kuni soat 10:30da “U dunyodan kelgan odam” 27-mart, payshanba kuni soat 10:30da “To‘ylar muborak” Andijon viloyati yoshlar teatri 21-mart, juma kuni soat 11:00da “Duel” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da “Kunduzsiz kechalar” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da “Hech kim bilmaydi” 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da “Oltin tarvuz” 25-mart, seshanba kuni soat 14:00da “Duel” 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00da “Kunduzsiz kechalar” 27-mart, payshanba kuni soat 11:00da vas oat 14:00da “Oltin tarvuz” Andijon viloyati qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 10:00da“Alifbeni izlab” 22-mart, shanba kuni soat 10:00da “Quvnoq olmaxonlar” 23-,mart, yakshanba kuni soat10:00da “Quyosh urchasi” 24-mart, dushanba kuni soat 10:00da “Maqtanchoq jo‘ja” 25-mart, seshanba kuni soat 10:00da “Jasurbekning hiylasi’’ 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00da “Do‘ppi” 27-mart, payshanba kuni soat 11:00da “Sheryurak Bobur” Buxoro viloyati qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 11:00da va soat 12:00da “Qaysar quyoncha” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da va soat 12:00da “O‘tkir shoxli buqacha” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da va soat 12:00da “Jo‘jachalar bog‘chasi” 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da va soat 12:00da “Makkora tabib” 25-mart, seshanba kuni soat 11:00da va soat 12:00da “Farhod jasorati’’ 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00da va soat 12:00da “Dovyurak shahzoda” 27-mart, payshanba kuni soat 11:00da va soat 12:00da “Qari bilganni pari bilmas” Jizzax viloyati musiqali drama teatri 22-mart, shanba kuni soat 14:00da va soat 17:00da “Gerostrat” 24-mart, dushanba kuni soat 14:00da va soat 17:00da “Zo‘rdan zo‘r chiqsa” 25-mart, seshanba kuni soat 14:00da va soat 17:00da “Jizzax qo‘zg‘aloni” 26-mart, chorshanba kuni soat 14:00da va soat 17:00da “Ko‘chki” 27-mart, payshanba kuni soat 14:00da va soat 17:00da “Monolog” Jizzax viloyati qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 11:00da ‘‘Bizning do‘stimiz dev’’ 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da ‘‘Oltin tarvuz’’ (o‘zbek xalq ertagi asosida) 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da ‘‘Oltin tarvuz’’ 25-mart, seshanba kuni soat 11:00da ‘‘Oltin tarvuz’’ 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00da ‘‘Oltin tarvuz’’ 27-mart, payshanba kuni soat 11:00da ‘‘Oltin tarvuz’’ Navoiy viloyati qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 17:00da “Tazarru” 22-mart, shanba kuni soat 17:00da “Buyuk Beruniy” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da “Laylakcha va qo‘riqchi” soat 17:00da “Oppog‘oy va yeti mitti odamcha” 24-mart, dushanba kuni soat 17:00da “O‘tkir shoxli buqacha” 25-mart, seshanba kuni soat 17:00da “Badjahl quyoncha” Premyera 26-mart, chorshanba kuni soat 17:00da “Cho‘pqo‘g‘irchoq” 27-mart, payshanba kuni soat 17:00da “Toptalgan tuyg‘u” Namangan viloyati musiqali drama teatri 21-mart, juma kuni soat 14:00da “Zebuniso” 22-mart, sanba kuni soat 14:00da “Alvido bolalik” 23-mart, yakshanba kuni soat 14:00da “To‘ylar muborak!” 24-mart, dushanba kuni soat 14:00da “Usmon Nosir” 25-mart, seshanba kuni soat 14:00da “Ona” 26-mart, chorshanaba kuni soat 14:00da “Ibrat” 27-mart, payshanba kuni soat 14:00da “Sirli quticha” Namangan viloyati qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 10:00da ‘‘Ona tabiat va Janob metall’’ 22-mart, shanba kuni soat 10:00da ‘‘.Ona tabiat va Janob metall’’ 23-mart, yakshanba kuni soat 10:00da ‘‘Ona tabiat va Janob metall’’ 24-mart, dushanba kuni soat 10:00da ‘‘Zumrad va Qimmat’’ 25-mart, seshanba kuni soat 10:00da ‘‘Zumrad va Qimmat’’ 26-mart, chorshanba kuni soat 10:00da “Alisherbek va Xusayn” 27-mart, payshanba kuni soat 10:00da “Ona tabiat va Janob metall” Samarqand viloyati musiqali drama teatri 21-mart, juma kuni soat 12:00da “Qirolning yangi libosi” 22-mart, shanba kuni soat 17:00da “Mirzo Ulug‘bek” 23-mart, yakshanba kuni soat 17:00da “Musiqiy oqshom” (teatrlashtirilgan konsert dasturi) 24-mart, dushanba kuni soat 17:00da “Chexov hazillari” 25-mart, seshanba kuni soat 11:00da “Bahodir yalangto‘sh” 26-mart, chorshanba kuni soat 14:00da “O‘jar qaynona” 27-mart, payshanba kuni soat 11:00da “Bir o‘lib ko‘raychi” Samarqand viloyat rus drama teatri 23-mart, yakshanba kuni soat 17.00da“Plach stepey” Samarqand viloyati qo‘g‘irchoq teatri 22-mart, shanba kuni soat 11:00da “Бей дубинка’’ soat 13:00da “Maqtanchoq jo‘ja” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da “Волшебная комната” soat 13:00da “Sehrli xona” Kattaqo‘rg‘on shahar drama teatri 21-mart, juma kuni soat 15:00da “Buyuk turon” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da “Davr o‘g‘loni” 23-mart, yakshanba kuni soat 10:00da “Millat fidoyisi” 24-mart, dushanba kuni soat 16:00da “Qaltis qadam” 25-mart, seshanba kuni soat 10:00da “Qaynona” 26-mart, chorshanba kuni soat 14:00da “Advokatlik oson-mu’’ 27-mart, payshanba kuni soat 14:00da “Sohibqiron” Sirdaryo viloyati musiqali drama teatri 21-mart, juma kuni soat 16:00da “Anvar va Ra’no” 22-mart, shanba kuni soat 16:00da “Medeya” 23-mart, yakshanba kuni soat 16:00da “Ahli jahondin yaxshilig‘’’ (inssenirovka) 24-mart, dushanba kuni soat 16:00da “Sarvqomat dilbarim” 25-mart, seshanba kuni soat 16:00da “Otamdan qolgan dalalar” 26-mart, chorshanba kuni soat 16:00da “Maysaraning ishi” 27-mart, payshanba kuni soat 16:00da “Alpomish’’ Surxondaryo viloyati musiqali drama teatri 21-mart, juma kuni soat 11:00da “Bexato otilgan o‘q” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da “Xazon bo‘lgan umrlar” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da “Kalvak mahzun” 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da “Xonuma” 25-mart, seshanba kuni soat 11:00da “Tog‘ bulbulining so‘ngi honishi” 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00da “Makr va muhabbat” 27-mart, payshanba kuni soat 11:00da “Imom Termiziy” Surxondaryo viloyati qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 10:00da “Karvon saroy” (spektakl) 22-mart, shanba kuni soat 10:00da “Shumtaka g‘ozcha” 23-mart, yakshanba kuni soat 10:00da “Nonni bosgan qizaloq” 24-mart, dushanba kuni soat 10:00da “Bremen musiqachilari’’ 25-mart, seshanba kuni soat 10:00da “G‘aroyib musobaqa” 26-mart, chorshanba kuni soat 10:00da “Antiqa bo‘ri” 27-mart, payshanba kuni soat 10:00da “G‘aroyib teatr” (musiqiy shou) Farg‘ona viloyati musiqali drama teatri 21-mart, juma kuni soat 11:00da “Ahmad Farg‘oniy” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da “Erginamning orzusi” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da “Alimentchi chol” 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da “Kulolning armoni” 25-mart, seshanba kuni soat 11:00da “Reportaj” 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00da “Zo‘rdan zo‘r chiqsa” 27-mart, payshanba kuni soat 11:00da “Teatrlashtirilgan konsert” dasturi Farg‘ona viloyati qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 10:00da “Salom Navro‘z” (qo‘g‘irchoq shou tomosha dasturi) soat 11:00da va soat 13:00da “Teremok” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da “Ochil dasturxon” (spektakl) 23-mart, yakshanba kuni soat 13:00da “Zumrad va Qimmat” 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da “Badjahl quyoncha” (spektakl) 25-mart, seshanba kuni soat 13:00da “Ertakchi do‘stlar” 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00da “Etik kiygan mushuk” 27-mart, payshanba kuni soat 13:00da “Karvansaroy” Farg‘ona viloyat rus drama teatri 21-mart, juma kuni soat 15:00da “Bobur” 22-mart, shanba kuni soat 10:00da “Zolushka” 23-mart, yakshanba kuni soat 15:00da “Jenitba Balzaminova” 24-mart, dushanba kuni soat 10:00da “Koshkin dom” 25-mart, seshanba kuni soat 15:00da “5 jen Xodji Nasreddina” 26-mart, chorshanba kuni soat 15:00da “Sila talanta” 27-mart, payshanba kuni soat 15:00da “Shutki Chexova” Marg‘ilon shahar musiqali maqom teatri 21-mart, juma kuni soat 11:00da “Ushshoq” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da ‘‘Ushshoq’’. 24-mart, dushanba kuni soat 11:00 “Xalima” 25-mart, seshanba kuni soat 11:00 “Taqdir eshigi” 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00 “Uvaysiy” 27-mart, payshanba kuni soat 11:00 “Sinfdoshlar” Qo‘qon shahar musiqali drama teatri 21-mart, juma kuni soat 14:00da “Bexato otilgan o‘q” 22-mart, shanba kuni soat 14:00da “To‘da” 23-mart, yakshanba kuni soat 14:00da “Daydi itlar” 24-mart, dushanba kuni soat 14:00da “Elamon” (tarixiy drama) 25-mart, seshanba kuni soat 14:00da “Sabbai Sayyor” (tarixiy drama) 26-mart, chorshanba kuni soat 14:00da “To‘ylar muborak” (musiqali komediya) 27-mart, payshanba kuni soat 14:00da “Bevalar o‘lani” (musiqali komediya) Qashqadaryo viloyati musiqali drama teatri 21-mart, juma kuni soat 11:00da “Jannatga yo‘l” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da “Keksa xonim va o‘g‘ri” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da “Ko‘ngil ishq istaydi” 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da “Nasafiy” 25-mart, seshanba kuni soat 11:00da “Taklif va to‘y” 26-mart, chorshanba kuni soat 11.00da “Davlat bolalari” 27-mart, payshanba kuni soat 11.00da “Muhabbat” Qashqadaryo viloyati qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Svetafor” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Qo‘rqoq” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Alp o‘g‘lon” 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Turna pati” 25-mart, seshanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Salom mening soyam” 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Temurbekning bolaligi” 27-mart, payshanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Senbo” Xorazm viloyati musiqali drama teatri 21-mart, juma kuni soat 18:00da “Qirmizi olma” 22-mart, shanba kuni soat 18:00da “Oramizdagi gap” 23-mart, yakshanba kuni soat 18:00da “Aldama yor” 24-mart, dushanba kuni soat 18:00da “Qays” (Layli va Majnun) 25-mart, seshanba kuni soat 18:00da “Orzumdagi kelin” 26-mart, chorshanba kuni soat 18:00da “Oshiq G‘arib va Shohsanam” 27-mart, payshanba kuni soat 18:00da “Sulton Jaloliddin” Xorazm viloyati qo‘g‘irchoq teatri 21-mart, juma kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Afandi hangomalari ” 22-mart, shanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Bolari” 23-mart, yakshanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Oltin baliq” 24-mart, dushanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da ‘‘Xurishni eplolmagan kuchuk” 25-mart, seshanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Xiva Lazgisi” 26-mart, chorshanba kuni soat 11:00da va soat 14:00da “Qaldirg‘och bilan Mayna” 27-mart, payshanba kuni soat 11:00da soat 14:00da “Anjuman” Vazirlik shuningdek, taklifnomalar soni cheklanganini, ularni teatr kassalaridan sotib olish mumkinligini eslatib otgan.